Chamarajanagar Dasara – ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವ

Chamarajanagar Dasara – ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈಭವ

ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನವಾಗಿರುವ ಚಾಮರಾಜನಗರವು ಕೇವಲ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿರದೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ, ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯ ಸಂಪತ್ತು, ವನ್ಯಜೀವಿ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಜನಪದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹಾಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಒಡೆಯರ್ ರಾಜವಂಶದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ನೆಲಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಶಾಸನೋಕ್ತ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಅರಿಕುಠಾರ’ ಅಥವಾ ‘ಅರಿಕೋಟಾರ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ‘ಒಡೆಯನೂರು’ ಎಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಗಂಗರು, ಹೊಯ್ಸಳರು ಹಾಗೂ ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರಮುಖ ಅಗ್ರಹಾರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಸೈನಿಕ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.

ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿದ ಮಹತ್ವದ ಘಟನೆಯೊಂದು ಅರಿಕುಠಾರದಲ್ಲಿ ಜರುಗಿತು. ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜರಾಗಿದ್ದ ಖಾಸಾ ಚಾಮರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಶ. 1774ರಲ್ಲಿ ಈ ಪುಣ್ಯಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಸುಪುತ್ರರಾದ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ಮೈಸೂರಿನ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ, ತಮ್ಮ ಪಿತೃಗಳ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವನ್ನು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಗೊಳಿಸುವ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದರು. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 1818ರಲ್ಲಿ ‘ಅರಿಕುಠಾರ’ ಎಂಬ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ‘ಚಾಮರಾಜನಗರ’ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಪಿತೃಗಳ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥವಾಗಿ ಮುಮ್ಮಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕೇಂದ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 1826ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭವ್ಯವಾದ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು ಲೋಕಾರ್ಪಣೆಯಾಯಿತು. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಮೈಸೂರು ರಾಜಮನೆತನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ದ್ರಾವಿಡ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಗಳ ಸುಂದರ ಸಂಗಮವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ರಾಜಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗೋಪುರದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪನವಿರುವ ಐದು ಕಳಶಗಳು ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರವಾದ ಏಕಶಿಲಾ ಗರುಡಗಂಬವಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಒಳಾಂಗಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಈಶ್ವರನಿಗೆ ಮುಖಮಾಡಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಬೃಹತ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ.

ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ 63 ಅಥವಾ 64 ಪುರಾತನ ಶೈವ ಶರಣರ (ನಾಯನ್ಮಾರ್‌ಗಳು/ಪುರಾತನರು) ಏಕಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಸಾಲನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಯೋಗಶಾಲೆ ಹಾಗೂ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಪಾಕಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾಮಂಟಪದ ಛಾವಣಿ ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಮೈಸೂರು ಶೈಲಿಯ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸಮುದ್ರ ಮಥನ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ದೇವತೆ ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾ ಸಂಪತ್ತಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಆಷಾಢ ಶುದ್ಧ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯಂದು ಇಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನವದಂಪತಿಗಳು ರಥಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಜವನವನ್ನು ಎಸೆದು ಹರಕೆ ತೀರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಅನನ್ಯವಾದುದು.

ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮೈಸೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನವರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿ ಉತ್ಸವಗಳ ಪೂರಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದವು. ರಾಜವಂಶಸ್ಥರ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ ಎಂಬ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯವು ಈ ಊರನ್ನು ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉಪಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತ್ತು.

ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪುನರುತ್ಥಾನ: ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕೋವಿಡ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಆಘಾತ ಹಾಗೂ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕಾಡಿದ ತೀವ್ರ ಮಳೆ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬರಗಾಲದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರಾ ಉತ್ಸವವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ಬರಗಾಲದ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದ ನೂರಾರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲಾವಿದರು ವೇದಿಕೆಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು.

ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾವಿದರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ರೈತ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜವು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ನೆರೆಯ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವೋಪೇತವಾಗಿ ದಸರಾ ಆಚರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಬಲವಾಗಿ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು.

ಈ ತೀವ್ರ ಒತ್ತಡದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರಾದ ಸಿ. ಪುಟ್ಟರಂಗಶೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಸರ್ಕಾರದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಮುತುವರ್ಜಿ ವಹಿಸಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ನಡೆಸಿ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಸರ್ಕಾರವು ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪುನರಾರಂಭಕ್ಕಾಗಿ ₹2.00 ಕೋಟಿ ವಿಶೇಷ ಅನುದಾನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಅನುದಾನ ಲಭ್ಯವಾದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಚೇರಿಯ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತಾ ಸಭೆಗಳು ಜರುಗಿದವು.

ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೀರೂಪ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿ ಮುತ್ತುರಾಜ್, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಮೋನಾ ರೋತ್, ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಸ್ಘರ್ ಹಾಗೂ ಅಪರ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಟಿ. ಜವರೇಗೌಡ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯು ಉತ್ಸವದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪುರೇಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಕೇವಲ ನಗರದ ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಸೀಮಿತಗೊಳ್ಳದೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಗ್ರ ಮಾದರಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು.

ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಂಶಗಳು	ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಗಳು
ಆಚರಣೆಯ ಅಧಿಕೃತ ದಿನಾಂಕಗಳು	ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17, 18 ಮತ್ತು 19
ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅನುದಾನ	₹2,00,00,000 (ಎರಡು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು)
ಆಯೋಜನಾ ನಾಯಕತ್ವ	ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ, ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯಿತಿ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ
ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು	ವೇದಿಕೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಕ್ರೀಡೆ, ಮೆರವಣಿಗೆ, ಆಹಾರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ ಸಮಿತಿಗಳು
ಭದ್ರತಾ ನಿಯೋಜನೆ	ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಗರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಟಿವಿ ಕಣ್ಗಾವಲು ಹಾಗೂ ಸಂಚಾರ ಬದಲಾವಣೆ

ಅಧಿಕೃತ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ, ಪ್ರಮುಖ ವೇದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಸನ್ನದ್ಧತೆ

ಅಕ್ಟೋಬರ್ 17ರಿಂದ 19ರವರೆಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವೇದಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ವಿವಿಧ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಭಾಂಗಣಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವೇದಿಕೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದ ವಿಶಾಲ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ತಲೆಎತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಖ್ಯಾತ ಕಲಾವಿದರ ರಸಮಂಜರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು ಹಾಗೂ ಅಧಿಕೃತ ಸಮಾರೋಪ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಜರುಗಲಿವೆ. ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಸನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಳೆ ನಿರೋಧಕ ಜರ್ಮನ್ ಪೆಂಡಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬೃಹತ್ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ನಗರದ ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಮಣ್ಣಿನ ಪುತ್ರರಾದ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ಅವರ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ರಂಗಮಂದಿರವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಹಾಗೂ ಯುವ ಸಂಭ್ರಮದ ನೃತ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಬೌದ್ಧಿಕ ಸಂವಾದಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಹಾಗೂ ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯ ಆಯೋಜನೆಗೆ ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಭವನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಸಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಲಿದ್ದಾರೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಭವನವನ್ನು ಮಹಿಳಾ ದಸರೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿವೆ.

ವೇದಿಕೆಯ ಹೆಸರು	ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ	ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಆವರಣ	ನಗರದ ಹೃದಯಭಾಗ (ಬೃಹತ್ ಹೊರಾಂಗಣ ವೇದಿಕೆ)	ಮಹೋತ್ಸವದ ಉದ್ಘಾಟನೆ, ಮುಖ್ಯ ರಸಮಂಜರಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಾರೋಪ
ವರನಟ ಡಾ. ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್ ರಂಗಮಂದಿರ	ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರಸ್ತೆ (ಸುಸಜ್ಜಿತ ಒಳಾಂಗಣ ಸಭಾಂಗಣ)	ಯುವ ಸಂಭ್ರಮ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಪಾರಂಪರಿಕ ನಾಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು
ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಭವನ	ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತ ಭವನದ ಸಮೀಪ (ಒಳಾಂಗಣ ಸಭಾಂಗಣ)	ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪ್ರದಾನ
ಮಹರ್ಷಿ ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಭವನ	ನಗರ ಕೇಂದ್ರ (ಸಮುದಾಯ ಸಭಾಂಗಣ)	ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ, ಗೃಹ ಕೃಷಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ರಂಗೋಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಸಮ್ಮೇಳನ
ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳು	ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ರಾಜಬೀದಿಗಳು	ಫಲಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನ, ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ, ಆಹಾರ ಮೇಳ, ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾರಥಾನ್

ಬಹುಮುಖಿ ಉಪ-ಉತ್ಸವಗಳು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

2026ರ ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರಾ ಕೇವಲ ಸಭಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪ-ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಡಲಿನಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ರೈತ ದಸರಾ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಜೀವನದ ಸಂಭ್ರಮ

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸೊಗಡನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲು ‘ರೈತ ದಸರಾ’ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಂಗವಾಗಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಮುಕ್ತ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ನಾಟಿ ಹಸುಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಧಾರಿತ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಹಸುಗಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ ಹಾಗೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಹಾಲು ಕರೆಯುವ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ನಗದು ಪುರಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಶ್ವಾನ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು (Dog Show) ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಧೋಳ್ ಹೌಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ದೇಶಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ತಳಿಯ ಶ್ವಾನಗಳ ವಿಧೇಯತೆ, ಚುರುಕುತನ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಿದೆ. ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹನಿ ನೀರಾವರಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿರಿಧಾನ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳಾ ದಸರಾ

ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿ ಸಂಘಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು ಹಾಗೂ ನಾರಿಯರ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮಹಿಳಾ ದಸರಾವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲೆಯಾದ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳ ಗಾಯನ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಪಾರಂಪರಿಕ ರಂಗೋಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕ ದೇಸಿ ಅಡುಗೆ ತಯಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿವೆ. ಮಹಿಳಾ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಯವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಯುವ ಸಂಭ್ರಮ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆ

ಮೈಸೂರು ಯುವ ದಸರಾದ ಯಶಸ್ವೀ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಚಾಮರಾಜನಗರದಲ್ಲಿಯೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ‘ಯುವ ಸಂಭ್ರಮ’ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸೃಜನಶೀಲತೆಯ ಮಹಾವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಕಾನೂನು, ಪದವಿ ಹಾಗೂ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಕಾಲೇಜುಗಳ ನೂರಾರು ತಂಡಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈಭವ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ, ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಮ್ಮೆ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ನೃತ್ಯ ರೂಪಕಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತರುಣ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಡು-ನುಡಿಯ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಳಗಳು

• ಫಲಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನ: ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಇಲಾಖೆಯ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಫಲಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನವು ನಿಸರ್ಗ ಪ್ರಿಯರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಆಮದು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು, ಬಂಡೀಪುರದ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಆನೆಗಳ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಆಹಾರ ಮೇಳ: ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಖಾದ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವ ಆಹಾರ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಭಾಗದ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯಗಳಾದ ರಾಗಿ ಮುದ್ದೆ, ನಾಟಿ ಕೋಳಿ ಸಾರು, ಅವರೆಕಾಳು ಉಪ್ಮಾ, ಜೋಳದ ರೊಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಗಳ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ.

• ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳ: ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಮಳಿಗೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕ್ರೀಡೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು

• ದಸರಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಮತ್ತು ಓಟ: ಯುವಜನತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ದೈಹಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಹಾಗೂ ದಸರಾ ಓಟವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

• ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಿಗೆ (Heritage Walk): ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳಾದ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ರಾಜಮನೆತನದ ಜನನ ಮಂಟಪ, ಪುರಾತನ ಕೋಟೆಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾರಂಪರಿಕ ನಡಿಗೆ ನಡೆಯಲಿದೆ.

• ದಸರಾ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿ: ನಾಡಿನ ಖ್ಯಾತ ಕವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕವಿಗೋಷ್ಠಿಯು ಭಾಷಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಿದೆ.

ಹೆಲಿ-ಟೂರಿಸಂ: ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಜಾಯ್‌ರೈಡ್

ಈ ಬಾರಿಯ ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ನವೀನ ಮತ್ತು ವಿನೂತನ ಆಕರ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ ‘ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಶೋ’ ಮತ್ತು ‘ಜಾಯ್‌ರೈಡ್’. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆಯ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನಿಗದಿತ ರಿಯಾಯಿತಿ ಶುಲ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಪಟ್ಟಣ, ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ದೂರದ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಹೆಲಿ-ರೈಡ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲಾವಿದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಬಲೀಕರಣ

ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಜನಪದ ಕಲೆಗಳ ಜೀವಂತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವೆಂದು ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದೆ. ಈ ನೆಲದ ಕಲೆಗಳು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯಗಳು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿ, ನೋವು, ನಲಿವು ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತುಡಿತಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿರುವ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣಾ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿವೆ. ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಪುನರಾರಂಭವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸಂಜೀವಿನಿಯಾಗಿದೆ.

ಕಂಸಾಳೆ ಮತ್ತು ಬೀಸು ಕಂಸಾಳೆ

ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಭಕ್ತರಾದ ದೇವಾರಗುಡ್ಡರು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಲಾಪ್ರಕಾರ ಕಂಸಾಳೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ ಕಂಚಿನ ಬಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ತಾಳಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ತಟ್ಟುತ್ತಾ, ಝಣತ್ಕಾರದ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಮಹದೇಶ್ವರನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಹಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.

ಇದರ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಕಲಾತ್ಮಕ ರೂಪವೇ ‘ಬೀಸು ಕಂಸಾಳೆ’. ಕಲಾವಿದರು ಮೈಯೆಲ್ಲಾ ಕಣ್ಣಾಗಿ, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಸಾಳೆಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾ, ಕುಳಿತು, ಜಿಗಿದು, ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ತಾಳ ಹಾಕುತ್ತಾ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ನೃತ್ಯ ಚಲನೆಗಳು ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ, ಹನೂರು ಹಾಗೂ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಾಲೂಕಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ತಂಡಗಳು ಮುಖ್ಯವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಗೊರವರ ಕುಣಿತ

ಮೈಲಾರಲಿಂಗನ ಕಾವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾರುವ ಕುರುಬ ಗೌಡ ಸಮುದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಆಚರಣಾ ನೃತ್ಯವೇ ಗೊರವರ ಕುಣಿತ. ಕಪ್ಪು ಕರಡಿಯ ಚರ್ಮದ ಬೃಹತ್ ಟೋಪಿ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಸಾಲು ಸಾಲು ಬಿಳಿ ಕವಡೆಗಳ ಮಾಲೆ, ಕಪ್ಪು ನಿಲುವಂಗಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಡಮರುಗ ಹಾಗೂ ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಪಿಳ್ಳಂಗೋವಿ (ಪಾರಿ) ಧರಿಸಿ ಗೊರವರು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದೃಶ್ಯವೇ ಒಂದು ಕೌತುಕ.

ಡಮರುಗವನ್ನು ಬಾರಿಸುತ್ತಾ, ಪಿಳ್ಳಂಗೋವಿಯನ್ನು ಊದುತ್ತಾ, ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಅವರು ಹಾಕುವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಆದಿಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಆಧುನಿಕ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಬ್ಬರದಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಕಲೆಗೆ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಮರಳಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.

ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ ಮತ್ತು ವೀರಗಾಸೆ

• ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ: ಬೀರೇಶ್ವರನ ಆರಾಧನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತವು ಶಕ್ತಿ, ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧತೆಯ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರವಾದ ಡೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಹೊಟ್ಟೆಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಕೈಯಲ್ಲಿನ ಬಡಿಗೆಗಳಿಂದ ಬಡಿಯುತ್ತಾ, ತಾಳಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜಿಗಿಯುವ ಕಲಾವಿದರ ಸಾಮೂಹಿಕ ನೃತ್ಯವು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಅದ್ಭುತ ಸಂಚಲನವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ.

• ವೀರಗಾಸೆ: ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವೀರಭದ್ರನ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೀರಗಾಸೆಯು ರೌದ್ರರಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಂಪು ಪೇಟ, ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಸರ, ಕಾವಿ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಒಡಪುಗಳನ್ನು ನುಡಿಯುತ್ತಾ ಕುಣಿಯುವ ತಂಡಗಳು ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿವೆ.

ಬುಡಕಟ್ಟು ಗಿರಿಜನ ಕಲೆಗಳು

ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸೋಲಿಗ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ‘ಗೊರುಕನ ನೃತ್ಯ’ವು ಪ್ರಕೃತಿ, ವೃಕ್ಷ ಮತ್ತು ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾನವನಿಗಿರುವ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಸಂಪಿಗೆ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮ-ವಿಷ್ಣು-ಮಹೇಶ್ವರರ ಪ್ರತೀಕವೆಂದು ನಂಬಿ ಪೂಜಿಸುವ ಈ ಸಮುದಾಯದ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಳವಾದ್ಯಗಳು ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೆರುಗನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಈ ಉತ್ಸವದ ಮೂಲಕ ದೊರೆತ ವೇದಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವನೆಯು ಅವರ ಕಲಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಿದೆ.

ನಗರದ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಭವ್ಯ ಜಾನಪದ ಮೆರವಣಿಗೆ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಚಾಮರಾಜನಗರ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ನಗರಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಾಮುಂಡೇಶ್ವರಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ನಿಗಮ (CESC) ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳಿಗೆ ಎಲ್‌ಇಡಿ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ದೀಪಾಲಂಕಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳು

ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಐದು ಅಂತಸ್ತುಗಳ ರಾಜಗೋಪುರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ದೀಪಾಲಂಕಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಇಡೀ ದೇಗುಲವು ಚಿನ್ನದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಂಗೊಳಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಭುವನೇಶ್ವರಿ ವೃತ್ತ, ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ವೃತ್ತ, ಸಂತೇಮರಹಳ್ಳಿ ವೃತ್ತ, ಸತ್ಯಮಂಗಲಂ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವೃತ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಜೋಡಿ ರಸ್ತೆಯ ಡಿವೈಎಸ್ಪಿ ಕಚೇರಿಯವರೆಗಿನ ರಸ್ತೆಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಿನ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ನಾಲ್ಕೂ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಗತ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಜಯದಶಮಿ ಜಾನಪದ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ರೂಪುರೇಷೆ

ಉತ್ಸವದ ಕಳಸಪ್ರಾಯವಾದ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗದಿಂದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಆರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರು ನಂದಿಧ್ವಜಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಪುಷ್ಪಾರ್ಚನೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಹಸಿರು ನಿಶಾನೆ ತೋರಲಿದ್ದಾರೆ.

ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾತಂಡಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಲಿವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಕುಂಭ ಹೊತ್ತ ಸುಮಂಗಲೆಯರು, ಮಂಗಳವಾದ್ಯಗಳು, ನಂದಿಧ್ವಜ ನೃತ್ಯ, ನಂತರ ಕಂಸಾಳೆ, ಗೊರವರ ಕುಣಿತ, ಡೊಳ್ಳು ಕುಣಿತ, ವೀರಗಾಸೆ, ಗಾರುಡಿ ಗೊಂಬೆ, ಕರಡಿ ಮಜಲು, ಪಟದ ಕುಣಿತ ಹಾಗೂ ತಂಬೂರಿ ಪದಗಳ ತಂಡಗಳು ಸಾಗಲಿವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಕೃಷಿ, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಗಳು ಕಲಾತಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲಿವೆ. ಮೆರವಣಿಗೆಯು ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಿಂದ ಹೊರಟು, ಭುವನೇಶ್ವರಿ ವೃತ್ತ, ಜೋಡಿ ರಸ್ತೆ, ದೊಡ್ಡಂಗಡಿ ಬೀದಿ ಹಾಗೂ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಸಭಾಂಗಣದ ಬಳಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.

ಮೈಸೂರು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರ: ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ ಪರಂಪರೆಯ ಅನಾವರಣ

ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಮೈಸೂರು ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಜಂಬೂಸವಾರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯು ನಾಡಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು 31 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಸಮಯದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಎನ್. ಮಂಜುಶ್ರೀ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ತಜ್ಞರ ಆಯ್ಕೆ ಸಮಿತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು.

ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಡುವೆ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ತವರು ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ಪ್ರಸಂಗದಲ್ಲಿಯೂ, ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವು ತನ್ನ ಅನನ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 15 ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಣ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಸಂಯೋಜನೆ

ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತವು ರೂಪಿಸಿರುವ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವು “ಚಾಮರಾಜನಗರದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತು, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹಾಸಂಗಮ” ಎಂಬ ಪ್ರಧಾನ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಅರಣ್ಯದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಘಟ್ಟಗಳು ಸಂಧಿಸುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತಾಣವಾಗಿದೆ.

ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಯೋಜನೆಯಾದ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ರಾಯಲ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಹುಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಮರಿಗಳ ಜೀವಂತ ಗಾತ್ರದ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ (BRT) ಮತ್ತು ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ವನ್ಯಧಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏಷ್ಯನ್ ಆನೆಗಳು, ಕೃಷ್ಣಮೃಗಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಪರೂಪದ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್ (ಮಲಬಾರ್ ಪೈಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್) ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಡಿನ ಸಂರಕ್ಷಕರಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬಾಳುತ್ತಿರುವ ಸೋಲಿಗ ಗಿರಿಜನರ ಬದುಕು, ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹುಲ್ಲಿನ ಗುಡಿಸಲುಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಸಂಪಿಗೆ ವೃಕ್ಷದ ಪರಿಸರ ಮಾದರಿ ಹಾಗೂ ಕಾಡು ಜೇನು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಪಾರಂಪರಿಕ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರವು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವನ್ಯಜೀವಿ-ಮಾನವ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ರವಾನಿಸಲಿದೆ.

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಸರು	ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ / ವಿಷಯ ವಸ್ತು
ಚಾಮರಾಜನಗರ	ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂಪತ್ತು, ಬಂಡೀಪುರ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸೋಲಿಗ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಮೈಸೂರು	ಮೈಸೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗತವೈಭವ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರೆ
ಮಂಡ್ಯ	ಕೃಷಿ ಕ್ರಾಂತಿ, ನಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಕಾಲದ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ನಾಡಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಹಾಸನ	ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡು ಹಾಗೂ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ವೈಭವ
ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ	ವಿಜ್ಞಾನ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಾವೀನ್ಯತೆ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮ ರಾಜಧಾನಿ
ಶಿವಮೊಗ್ಗ	ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಂಪರೆ, ಕುವೆಂಪು ಪರಿಸರ ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಜೋಗ ಜಲಪಾತ
ಕೋಲಾರ	ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿ ಪರಂಪರೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ
ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ	ಸರ್ ಎಂ. ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯನವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನಂದಿ ಗಿರಿಧಾಮ
ಬೆಳಗಾವಿ	ಕಿತ್ತೂರು ರಾಣಿ ಚನ್ನಮ್ಮ ಮತ್ತು ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಕಿಚ್ಚು
ಬಾಗಲಕೋಟೆ	ಬಾದಾಮಿ-ಐಹೊಳೆ-ಪಟ್ಟದಕಲ್ಲು ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಇಳಕಲ್ ನೇಕಾರಿಕೆ
ಹಾವೇರಿ	ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ ಮತ್ತು ಕನಕದಾಸರ ಭಕ್ತಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಏಲಕ್ಕಿ ನಾಡಿನ ಹೆಮ್ಮೆ
ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ	ಕರಾವಳಿ-ಮಲೆನಾಡು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ, ಕಾಳಿ ನದಿ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆ
ಯಾದಗಿರಿ	ಸುರಪುರ ನಾಯಕರ ಇತಿಹಾಸ, ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲ
ವಿಜಯನಗರ	ಹಂಪಿಯ ಯುನೆಸ್ಕೋ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ಹಾಗೂ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗ
ಬೀದರ್	ಬಹಮನಿ ಸುಲ್ತಾನರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಗುರು ನಾನಕ್ ಝೀರಾ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಬಿದ್ರಿ ಕಲೆ

ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆಯಾಮಗಳು

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಯ ಸಂಭ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲಾ ದಸರೆಯು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ ಜರುಗುತ್ತಿರುವುದು ದಕ್ಷಿಣ ಕರ್ನಾಟಕದ ಗಡಿ ಭಾಗದ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ

ದಸರಾ ಹಬ್ಬದ ಸುದೀರ್ಘ ರಜೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಆಗಮಿಸುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸುಗಮ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ನಿಗಮವು (KSRTC) ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಿಂದ 20ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ 3,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದೆ.

ಇದರಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಮೈಸೂರು, ಚಾಮರಾಜನಗರ, ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ, ಕೊಳ್ಳೇಗಾಲ ಹಾಗೂ ಹುಣಸೂರು ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 400 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಶೇಷ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ನೇರ ‘ಫ್ಲೈ ಬಸ್’ (FlyBus) ಸಂಪರ್ಕವಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಚಾಮರಾಜನಗರಕ್ಕೆ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೈರುತ್ಯ ರೈಲ್ವೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16ರಿಂದ 22ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಚಾಮರಾಜನಗರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೆಮು (MEMU) ಹಾಗೂ ಡೆಮು ರೈಲುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ರೈಲು ಸಂಖ್ಯೆ 06289/06290 ಮೈಸೂರು-ಚಾಮರಾಜನಗರ ನಡುವೆ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12:10ಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಹೊರಟು ರಾತ್ರಿ 2:00 ಗಂಟೆಗೆ ಚಾಮರಾಜನಗರ ತಲುಪಲಿದ್ದು, ಮರಳಿ ಮುಂಜಾನೆ 2:30ಕ್ಕೆ ಚಾಮರಾಜನಗರದಿಂದ ಹೊರಟು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ 4:15ಕ್ಕೆ ಮೈಸೂರು ತಲುಪುವ ವಿಶೇಷ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು ರಾತ್ರಿಯ ದಸರಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ದೀಪಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಕಣ್ತುಂಬಿಕೊಂಡು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳಲು ನೆರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕಾರಿಡಾರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಮೈಸೂರು ದಸರೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನಗರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿ ತಾಲೂಕಾದ ಗುಂಡ್ಲುಪೇಟೆ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಂಡೀಪುರ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಸಫಾರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮಹಾಪೂರವೇ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಸಫಾರಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಳೆಗುಂದಿದ್ದ ಈ ಭಾಗದ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳು, ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಉದ್ಯಮವು ಮರುಚೈತನ್ಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಚಾಮರಾಜನಗರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ನೆರೆಯ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮಧುಮಲೈ, ಊಟಿ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಾಗೂ ಕೇರಳದ ವಯನಾಡು ಗಿರಿಧಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಹೆದ್ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೋಟೆಲ್, ಇಂಧನ ಬಂಕ್ ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಳಿಗೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಬಿಳಿಗಿರಿರಂಗನ ಬೆಟ್ಟದ ರಂಗನಾಥಸ್ವಾಮಿ ಸನ್ನಿಧಿ, ಹಿಮವದ್ ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಬೆಟ್ಟ, ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ ಬೆಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕಾವೇರಿ ಕಣಿವೆಯ ಭರಚುಕ್ಕಿ ಜಲಪಾತಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿ ತುಳುಕುತ್ತಿವೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಉತ್ತೇಜನ

ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವದ ಮೂರು ದಿನಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ. ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೂವು, ಹಣ್ಣು, ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ನವಧಾನ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಿರುಸಾಗಿದೆ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಮಗ್ಗ ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆ ಸೀರೆಗಳ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ವ್ಯಾಪಾರ ಗರಿಗೆದರಿದೆ.

ಆಹಾರ ಮೇಳ ಮತ್ತು ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಘಗಳು ತಯಾರಿಸಿದ ದೇಸಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಶುದ್ಧ ಅರಣ್ಯ ಜೇನುತುಪ್ಪ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧಿತ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಬೇಡಿಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಈ ಉತ್ಸವವು ನೇರ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡಿದೆ.

2026ರ ಚಾಮರಾಜನಗರ ನಗರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವು ಕೇವಲ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಾಗಿರದೆ, ಗಡಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಪುನರುತ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಬರಗಾಲ ಅಥವಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ, ಕಲಾವಿದರ ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡಪರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಮರಳಿ ತಂದಿರುವುದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಜಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ಉತ್ಸವವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಮಹತ್ವ. ನಾಡಹಬ್ಬ ದಸರೆಯು ಕೇವಲ ಮೈಸೂರಿನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅದರ ಸುತ್ತಲಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಲೂಕು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೂ ಪಸರಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ನಾಡಿನ ಸಮಗ್ರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಜೀವಂತವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ, ಕಂಸಾಳೆ, ಗೊರವರ ಕುಣಿತದಂತಹ ಪಾರಂಪರಿಕ ಜಾನಪದ ಕಲಾತಂಡಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ವೇದಿಕೆ ದೊರೆತಾಗ ಮಾತ್ರ ಜಾನಪದ ಕಲೆಗಳು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಚಾಮರಾಜನಗರ ದಸರಾ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಆಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಅನುದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದಸರಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ಬಜೆಟ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಮೀಸಲಿಡುವುದು ಸೂಕ್ತ.

ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೈಸೂರು ಜಂಬೂಸವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಮರಾಜನಗರದ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸ್ತಬ್ಧಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಜಾಗತಿಕ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಹೆಲಿ-ಟೂರಿಸಂ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿವೆ. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಗಿರಿಜನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ದೇವಾಲಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರೆ, ಚಾಮರಾಜನಗರವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣವಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲಿದೆ.

ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

Mysuru Dasara Gold Pass – ಗೋಲ್ಡ್ ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶ ಪಾಸ್‌ಗಳ ಕಾಳಸಂತೆ ದಂಧೆ ಪತ್ತೆ

PERM Suspension Impact – ಅಮೆರಿಕದ PERM ಅಮಾನತು ಕ್ರಮ, ಭಾರತೀಯ ಐಟಿ ವಲಯ ಮತ್ತು H-1B ವೀಸಾ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

Fuel Price Revision – ವಾಣಿಜ್ಯ LPG, ವಿಮಾನ ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

Half Helmet Ban – ಹಾಫ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳ ನಿಷೇಧ, ಶಿರೋಭಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ನಿಯಮಗಳು

Hubballi Dharwad GIS Mapping – ಮನೆ-ಮನೆ GIS ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ

ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE