Federalism Debate India – ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದದ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

Federalism Debate India – ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಸಂಘರ್ಷ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೨೦೨೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಬೆಸೆಯುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರವು ದೇಶದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳ ಕುರಿತು ಗಂಭೀರ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವನ್ನು ಟೀಕಿಸುತ್ತಾ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ‘ಒಡೆದು ಆಳುವ’ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದೊಳಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಮಾಡಿದ ಆರೋಪವು ಈ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ೨೦೨೬ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಹೇಳಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಆಶಯಗಳು

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ೮೨ ಮತ್ತು ೧೭೦ನೇ ವಿಧಿಗಳು ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಜನಗಣತಿಯ ನಂತರ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾನ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು ಇದರ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. “ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಒಂದು ಮತ, ಒಂದು ಮೌಲ್ಯ” ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತತ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಆಶಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತವು ೧೯೫೨, ೧೯೬೩, ೧೯೭೩ ಮತ್ತು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು.

ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗ	ಆಧಾರಿತ ಜನಗಣತಿ	ಪ್ರಮುಖ ಶಿಫಾರಸು / ಫಲಿತಾಂಶ
೧೯೫೨ ಆಯೋಗ	೧೯೫೧	ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ೪೮೯ ರಿಂದ ೪೯೪ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ
೧೯೬೩ ಆಯೋಗ	೧೯೬೧	ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ೪೯೪ ರಿಂದ ೫೨೨ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ
೧೯೭೩ ಆಯೋಗ	೧೯೭೧	ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ೫೨೨ ರಿಂದ ೫೪೨ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ
೨೦೦೨ ಆಯೋಗ	೨೦೦೧	ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಗಡಿ ಮರುನಿರ್ಧಾರ, ಆದರೆ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬದಲಾಗಲಿಲ್ಲ

೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ೪೨ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ೧೯೭೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೨೦೦೧ರವರೆಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕುಟುಂಬ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು ಎಂಬ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು ನಂತರ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ೮೪ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಮೂಲಕ ೨೦೨೬ರ ನಂತರದ ಮೊದಲ ಜನಗಣತಿಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.

೨೦೨೬ರ ವಿಶೇಷ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ಮತ್ತು ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬ ರಿಂದ ೧೮, ೨೦೨೬ ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು: ಸಂವಿಧಾನದ (೧೩೧ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಸೂದೆ ೨೦೨೬, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆ. ಈ ಮಸೂದೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲೋಕಸಭೆಯ ಬಲವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ೫೪೩ ರಿಂದ ೮೧೬ ಅಥವಾ ೮೫೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ೩೩ ರಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೭, ೨೦೨೬ ರಂದು ನಡೆದ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ೧೩೧ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟು ೫೩೭ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯ ಪರವಾಗಿ ೨೯೮ ಮತಗಳು ಮತ್ತು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ೨೩೦ ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮಸೂದೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ೩೬೦ ಮತಗಳ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಅವರು ಇತರ ಎರಡು ಪೂರಕ ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಸೋಲನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು “ಹಿಂಬಾಗಿಲಿನ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ”ಯ ವಿರುದ್ಧದ ಜಯ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದವು.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮೋದಿಯವರ ‘ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆ’ ಆರೋಪದ ಆಳವಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಸೂದೆಗಳ ಪತನದ ನಂತರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೨೦೨೬ ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರ ವಾಗ್ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಂದ ‘ಒಡೆದು ಆಳುವ’ (Divide and Rule) ರಾಜಕೀಯ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರವಾಗಿ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ರಾಜಕೀಯ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಆರೋಪಿಸಿದರು.

ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಂಪರೆಯ ಆಯಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ತಾರ್ಕಿಕತೆ

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಒಂದು ಆಳವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಯಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಕೃತಕ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ೯೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ನಡುವೆ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ವಾದವನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯವರು ‘ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾದವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ’ ಕ್ರಮವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭಾಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: ೧. ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಸಾರ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಾದ ಡಿಎಂಕೆ, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷವು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿವೆ. ೨. ಸಮಾನ ಪಾಲು: ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯು ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸೀಟುಗಳು ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೇ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ೩. ನಾರಿ ಶಕ್ತಿಯ ವಿರೋಧ: ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜಕಾರಣ ಮಾಡುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಮಹಿಳೆಯರ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಹೆದರುತ್ತಿವೆ. ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ವಂದನ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದರೆ ತಮ್ಮ ವಂಶದ ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಎದುರಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಅವು ಈ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿವೆ. ೪. ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿರೋಧಿ ಧೋರಣೆ: ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿವೆ.

ಈ ವಾದದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅನ್ನು ಭಾರತೀಯ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮನಸ್ಥಿತಿಯ ಪಕ್ಷ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಲೂಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಸ್ತುತ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಅದೇ ‘ವಿಭಜಕ’ ಮನಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರು.

ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ನಷ್ಟದ ಭೀತಿ

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸೇರಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಂ.ಕೆ. ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅವರು ಈ ಮಸೂದೆಯ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸುಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಆಕ್ರೋಶ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೆ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಇದನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ “ಘೋರ ದಾಳಿ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಾದಗಳು

ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಕೇವಲ “ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರೇರಿತ ಸಂದೇಶಗಳು” ಎಂದು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸೀಟುಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಮೇತ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ:

೧. ಅಸಮಾನ ಲಾಭದ ಹಂಚಿಕೆ: ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸೀಟುಗಳು ೮೦ ರಿಂದ ೧೨೦ ಕ್ಕೆ (+೪೦), ಬಿಹಾರದ್ದು ೪೦ ರಿಂದ ೬೦ ಕ್ಕೆ (+೨೦) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ್ದು ೪೮ ರಿಂದ ೭೨ ಕ್ಕೆ (+೨೪) ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೀಟುಗಳು ಕೇವಲ ೨೮ ರಿಂದ ೪೨ ಕ್ಕೆ (+೧೪) ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ.

೨. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕುಸಿತ: ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಬಲವು ೮೧೬ ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಪಾಲು ಶೇಕಡಾ ೨೪ ರಷ್ಟೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

೩. ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ದಂಡ: ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು “ದಂಡ” ವಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.

೪. ಹಣಕಾಸಿನ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ, ೧೬ನೇ ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಶಿಫಾರಸುಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬರುವ ತೆರಿಗೆ ಪಾಲು ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ನಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ.

ರಾಜ್ಯ	ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೀಟುಗಳು	ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಸೀಟುಗಳು (ಅಂದಾಜು)	ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಮಾಣ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ	೮೦	೧೨೦ – ೧೩೮	+೪೦ ರಿಂದ +೫೮
ಬಿಹಾರ	೪೦	೬೦ – ೭೨	+೨೦ ರಿಂದ +೩೨
ಕರ್ನಾಟಕ	೨೮	೪೨	+೧೪
ತಮಿಳುನಾಡು	೩೯	೫೮ – ೫೯	+೧೯ ರಿಂದ +೨೦
ಕೇರಳ	೨೦	೩೦	+೧೦
ತೆಲಂಗಾಣ	೧೭	೨೫ – ೨೬	+೮ ರಿಂದ +೯

ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲೇ ಸೀಟುಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವು ದಕ್ಷಿಣದ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಬಲಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ “ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ”ಕ್ಕೆ (Majoritarianism) ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಆತಂಕವಾಗಿದೆ.

ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ‘೫೦% ಸೂತ್ರ’ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಸಮರ್ಥನೆ

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಆತಂಕವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಗೃಹ ಸಚಿವ ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು.

ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು:

೧. ಸಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ತತ್ವ: ಸರ್ಕಾರವು ಲೋಕಸಭೆಯ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ ೫೦ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

೨. ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು: ಲೋಕಸಭೆಯ ಒಟ್ಟು ಬಲವು ೮೧೬ ಕ್ಕೆ ಏರಿದಾಗಲೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಶೇಕಡಾ ೨೩.೭೬ ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ ೨೩.೮೭ ಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

೩. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಅಗತ್ಯ: ಹೊಸದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸದೆ ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದರೆ ಅದು ಪುರುಷ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸದನದ ಒಟ್ಟು ಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

೪. ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆ: ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರದ ಈ “೫೦% ಹೆಚ್ಚಳದ ಸೂತ್ರ”ವು ಮಸೂದೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಯಕರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಸೂದೆಯ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ “೨೦೧೧ರ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂತರ-ರಾಜ್ಯ ಸೀಟುಗಳ ಮರುಹಂಚಿಕೆ” ಎಂದು ಇರುವುದು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಅವರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಾದವಾಗಿದೆ.

ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಒಳನೋಟಗಳು: ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು

ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷವಲ್ಲ. ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

ಅಧಿಕಾರದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ವಿವೇಚನೆ

ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ೧೩೧ನೇ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಜನಗಣತಿ ಮತ್ತು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಡುವಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ೮೨ನೇ ವಿಧಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಜನಗಣತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಕ್ಷಣ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಬದಲಾವಣೆಯು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ “ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ಮತ್ತು ಯಾವ ಜನಗಣತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೇಕಾದರೂ” ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವೇಚನಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಮರುನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಪಾಯವಿದೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮತೋಲನ

ಭಾರತವು ಇಂದು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ನಡುವೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ ೬೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಧ್ವನಿ ಗೌಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷವು ಕೇವಲ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ದೇಶದ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುವಂತಾದರೆ, ಅದು “ಸಹಕಾರಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆ”ಗೆ (Cooperative Federalism) ಕೊಡಲಿ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಬಹುದು.

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆ

ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ಅನಿವಾರ್ಯ ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದವನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು “ರಾಜಕೀಯ ಕುತಂತ್ರ” ಎಂದು ಕರೆದಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ೫೪೩ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲೇ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಾನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒಂದು “ನೈತಿಕ ಕವಚ”ವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಜೈರಾಮ್ ರಮೇಶ್ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ತಂತ್ರ ಎಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕವು ಈ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಐಟಿ-ಬಿಟಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ದೇಶದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕರ್ನಾಟಕವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿರುವ ಸಾಧನೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಈಗ ಮುಳುವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ನಡುವೆ ಇರುವ ೫೨ ಸೀಟುಗಳ ಅಂತರವು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ನಂತರ ೭೮ ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಬಹುದು. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೇಂದ್ರದ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಒತ್ತಡದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು (Leverage) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುಂದಿಸುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿರೋಧದ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮಗಳು:

ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಹಂಚಿಕೆ: ಸೀಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಜಿಎಸ್ ಟಿ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೇಂದ್ರ ಅನುದಾನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಬಹುದು.
ಭಾಷಾ ನೀತಿ: ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿ ಹೇರಿಕೆ ಸುಲಭವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ.
ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಉಳಿವು: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಂಖ್ಯಾಬಲದ ಎದುರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಬಹುದು.

೨೦೨೬ರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆ ವಿವಾದವು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವನ್ನು “ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರೂ, ರಾಜ್ಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವಲ್ಲ. ಅವು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಕಂಡಿದ್ದ “ವೈವಿಧ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಏಕತೆ”ಯ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಕೇವಲ ಬಹುಮತದ ಬಲಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮಗಳು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿವೆ:

೧. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಭರವಸೆ: ಸೀಟುಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪಾಲು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಕೇವಲ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಹೇಳದೆ ಮಸೂದೆಯ ಕರಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

೨. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಬಲವರ್ಧನೆ: ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ, ರಾಜ್ಯಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಾನ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಬಹುದು.

೩. ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ವಿಂಗಡಣೆ: ಮಹಿಳಾ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ.

೪. ಹಣಕಾಸು ಆಯೋಗದ ಪಾತ್ರ: ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಾಜಕೀಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಬೇಕು.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕ್ಷೇತ್ರ ಮರುವಿಂಗಡಣೆಯು ಕೇವಲ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಬಾರದು. ಅದು ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಘನತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೂ ನ್ಯಾಯಯುತವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುವ “ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಂವಾದ”ವಾಗಬೇಕು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯವರು ಹೇಳಿದಂತೆ ದೇಶವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದೂರವಿಟ್ಟು, ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ನವ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೨೦೨೬ರ ಈ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ವೈಫಲ್ಯವು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಸಮಾಲೋಚನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಲಿ ಎಂಬುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯವಾಗಿದೆ.