Bank of Baroda – ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಜುಲೈ 2026 ಹಣಕಾಸು ಸಾಧನೆ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ

Bank of Baroda – ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್, ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ದೈತ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ (Bank of Baroda), ೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ನಿಯಂತ್ರಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಸ್ಥಾಗತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ (Systemically Important Bank) ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು, ಒಂದೆಡೆ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಲೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಗದಿನ ಮೇಲೆ ಹೊರೆಯಾಗಿದ್ದ ಜಾಗತಿಕ ಕಾನೂನು ವಿವಾದವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ತಳೆಹದಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ಸಂಘಟಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ವಿಮಾ ರಂಗದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಕುರಿತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿರುವುದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬಹುಮುಖಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಕ್ಸ್’ (TripleX) ಎಂಬ ಸೈಬರ್ ಹ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ೧ ಟೆರಾಬೈಟ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಪಾಯಗಳು; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ೨೦೨೬-೨೭ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ (Q1 FY27) ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಯುಎಇ ಆಧಾರಿತ ‘ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್’ (NMC Health) ವಿವಾದದ $೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಒಮ್ಮುಖ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವ; ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಬರ್ಗ್ ಪಿಂಕಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ಗೆ ನಡೆದ ಶೇಕಡಾ ೨೬ ರಷ್ಟು ಷೇರು ವರ್ಗಾವಣೆ; ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ರಿಸರ್ಚ್ ರೂಪಿಸಿದ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ (GDP) ಪ್ರಗತಿ ದರದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಅಂದಾಜುಗಳು. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಷಯವನ್ನು ಅವುಗಳ ಮೂಲ, ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಂದಿಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಸೈಬರ್ ಅಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸೋರಿಕೆಯ ಸಮಗ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಕ್ಸ್’ (TripleX) ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳ ಕಾಲಕ್ರಮ

೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ೨೪ ರಂದು ಜಾಗತಿಕ ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ ಕಣ್ಗಾವಲು ವೇದಿಕೆಯಾದ ‘Ransomware.live’ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಯಿತು. ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಕ್ಸ್’ (TripleX) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನೂತನ ದತ್ತಾಂಶ ಸುಲಿಗೆ ಗುಂಪು, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೧ ಟೆರಾಬೈಟ್ (1TB ಅಂದರೆ ೧,೦೦೦ ಗಿಗಾಬೈಟ್) ನಷ್ಟು ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ದಾಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ, ಹ್ಯಾಕರ್ ಗುಂಪು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಸುಲಿಗೆ ಹಣವನ್ನು (Ransom) ಬೇಡಿಕೆ ಇಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಸಂಸ್ಥೆಗೆ “ಪಾಠ ಕಲಿಸುವ” ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಡೀ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಟೋರ್ (Tor) ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.

ಈ ಘಟನೆಯ ಕಾಲಕ್ರಮ ಮತ್ತು ತದನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾಗಿದ್ದವು:

ಜುಲೈ ೨೪, ೨೦೨೬: ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಕ್ಸ್’ ಗುಂಪು ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್ ಲೀಕ್ ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ೧ ಟಿಬಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.
ಜುಲೈ ೨೫, ೨೦೨೬: ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧಕ ಹಾಗೂ ‘ಕ್ಯಾಶ್‌ಲೆಸ್ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್’ (CashlessConsumer) ನಿಕಾಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಅವರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಮಾದರಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ‘X’ (ಟ್ವಿಟರ್) ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ‘ಸೈಬರ್ ದೋಸ್ತ್’ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸೈಬರ್ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.
ಜುಲೈ ೨೬, ೨೦೨೬: ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೂಲ ಫೋಲ್ಡರ್‌ಗಳ (Root folders) ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಶಾಟ್‌ಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದವು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಆರ್‌ಬಿಐ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತಂಡವಾಗಲಿ (CERT-In) ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ.
ಜುಲೈ ೨೭ – ೨೮, ೨೦೨೬: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ (BSE & NSE) ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿ, ತನ್ನ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರ ಇಮೇಲ್ ಖಾತೆಯು ಭೇದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ (Business Email Compromise – BEC) ಈ ಆಂತರಿಕ ಫೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರಮುಖ ‘ಕೋರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು’ (Core Banking Systems – CBS) ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ನಿಧಿ ವರ್ಗಾವಣೆ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಧಕೆಯಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಸೈಬರ್ ಅಪರಾಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ‘ಟ್ರಿಪಲ್ ಎಕ್ಸ್’ ಗುಂಪು ಮೇ ೨೦೨೬ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ದತ್ತಾಂಶ ಸುಲಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಮೇ ೨೦೨೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂದೊನೇಷ್ಯಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆದ ‘ಪಿಸಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆಗಾರಾ ಇಂದೊನೇಷ್ಯಾ’ (PT Bank Negara Indonesia – BNI) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು ೨ ಟಿಬಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಕದ್ದು ಲೀಕ್ ಮಾಡಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಿಆರ್‌ಪಿ (Crime-as-a-Service) ಗುಂಪುಗಳು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಂಗ ತರುವುದನ್ನೇ ತಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದತ್ತಾಂಶದ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ

ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ನಿಯೋಗಗಳು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮಾದರಿ ಫೈಲ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದತ್ತಾಂಶವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಸುಮಾರು ೧,೦೮೮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶೇಕಡಾ ೯೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಂತರಿಕ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು:

[ಸೋರಿಕೆಯಾದ ೧ ಟಿಬಿ ದತ್ತಾಂಶದ ವರ್ಗೀಕರಣ]
├── ೧. ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧಿತ ದತ್ತಾಂಶ (Customer-Facing Data)
│    ├── ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿದ ಪ್ರತಿಗಳು
│    ├── ಪ್ಯಾನ್ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು
│    ├── ಉಳಿತಾಯ, ಚಾಲ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಅರ್ಜಿ ನಮೂನೆಗಳು (1,00,000 – 3,00,000 KYC ಫೈಲ್‌ಗಳು)
│    ├── ನೆಟ್‌ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಬಳಕೆದಾರರ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆ ಹೇಳಿಕೆಗಳು
│    └── ಎನ್‌ಆರ್‌ಐ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವಾ ದಾಖಲೆಗಳು
└── ೨. ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಂತರಿಕ ದತ್ತಾಂಶ (Internal Operational Data)
      ├── ಆಂತರಿಕ ಶಾಖಾ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಗಳು (RBI ತಪಾಸಣಾ ಸಿದ್ಧತಾ ಫೈಲ್‌ಗಳು)
      ├── ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ (ನಿಗ್ರಹ) ತನಿಖಾ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ರಹಸ್ಯ ಸಂವಹನಗಳು
      ├── ‘ಬಾಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್’ (bobWorld) ಮೊಬೈಲ್ ಆ್ಯಪ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಗಳು
      └── ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಎಟಿಎಮ್ (ATM) ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಬೆಂಬಲ ದಾಖಲೆಗಳು

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ (ಬೃಹತ್ ಮುಂಬೈ, ನಾಗ್‌ಪುರ), ಕರ್ನಾಟಕ (ಮೈಸೂರು), ಹರಿಯಾಣ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ರಾಜಸ್ಥಾನ (ಜೈಪುರ), ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (ಭೋಪಾಲ್) ಮತ್ತು ಕೇರಳ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಗ್ರಾಹಕರ ದಾಖಲೆಗಳು ಈ ಉಚಿತ ಲಿಂಕ್ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.

ಮೂಲ ಕಾರಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಇಮೇಲ್ ಭೇದಿಕೆ ಬಸಸ್ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯ

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಅಧಿಕೃತ ವಿವರಣೆಯು ಈ ಇಡೀ ಭೇದಿಕೆಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಇಮೇಲ್ ಖಾತೆಯ ದುರ್ಬಳಕೆಗೆ (Business Email Compromise) ಅಥವಾ ಆ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ದುರ್ಬಲ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗೆ ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ, ಫಿಶಿಂಗ್ (Phishing) ದಾಳಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಸ್ಟಫಿಂಗ್ (Credential Stuffing) ಮೂಲಕ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಲಾಗಿನ್ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕದ್ದು, ಬಹು-ಹಂತದ ದೃಢೀಕರಣ (Multi-Factor Authentication – MFA) ಇಲ್ಲದಿರುವುದನ್ನು ದಾಳಿಕೋರರು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ತಜ್ಞರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಈ ಸ್ಪಷ್ಟನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಕ್ಯಾಶ್‌ಲೆಸ್ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್’ನ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯೋಗಿಯ ಇಮೇಲ್ ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ನೂರಾರು ಗಿಗಾಬೈಟ್ ತೂಕದ, ವಿಭಿನ್ನ ರಾಜ್ಯಗಳ ೧,೦೮೮ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ೯೦,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕದಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಈ ದತ್ತಾಂಶವು ತಂಡಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದ ಮೋಡ ಆಧಾರಿತ ಶೇಖರಣಾ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಿಂದ (Shared Network Drives or Cloud Buckets) ಸೋರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪುರಾವೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೇಲಾಗಿ, ಈ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ೨೦೨೬ರ ಜೂನ್ ೨೩-೨೪ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಜುಲೈ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಕ್ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.

ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಗಂಭೀರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅಪಾಯಗಳು

ಈ ಭೇದಿಕೆಯು ಕೋರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ತಾಕಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಯು ದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ:

ಸಂಯೋಜಿತ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಐಡೆಂಟಿಟಿ ಥೆಫ್ಟ್ (Synthetic Identity Theft): ಗ್ರಾಹಕರ ಆಧಾರ್, ಪ್ಯಾನ್, ಭಾವಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಲದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ದಾಖಲೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಅಪರಾಧಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು, ನಕಲಿ ಸಿಮ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪಡೆಯುವುದು (SIM-Swap), ಮತ್ತು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ (Account Takeover) ಅಪಾಯವಿದೆ.
ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆಧಾರಿತ ಫಿಶಿಂಗ್ (AI-Driven Spear Phishing): ಸೋರಿಕೆಯಾದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಎಐ (AI) ಪರಿಕರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ, ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಹಾಗೂ ನೈಜವೆನಿಸುವ ವಂಚನೆಯ ಕರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಖಾತೆಯ ವಿವರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತಿಳಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಂಚಕರಿಗೆ ಒಟಿಪಿ (OTP) ನೀಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ.
ಆಂತರಿಕ ಆಡಿಟ್ ಮತ್ತು ವಿಜಿಲೆನ್ಸ್ ಸವಾಲುಗಳು: ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಶಾಖಾ ಆಡಿಟ್ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ‘ಬಾಬ್ ವರ್ಲ್ಡ್’ ಆ್ಯಪ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಡಿಟ್ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮೇಲಿನ ತೀವ್ರ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಇವು ನಕ್ಷೆಯಾಗಿ (Blueprint) ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು.

ಪ್ರಥಮ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ (Q1 FY27) ಆರ್ಥಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು NMC ಹೆಲ್ತ್ ಕಾನೂನು ವಿವಾದ ಇತ್ಯರ್ಥ

NMC ಹೆಲ್ತ್ ಕುಸಿತದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು $೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಒಪ್ಪಂದ

೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ೨೪ ರಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ತನ್ನ ೨೦೨೬-೨೭ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ (ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ ೨೦೨೬) ಆರ್ಥಿಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ವರದಿಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವು (Net Profit / PAT) ಶೇಕಡಾ ೭೧.೮ ರಷ್ಟು ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡು ₹೧,೨೭೮ ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಕಳೆದ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಇದೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ (Q1 FY26) ಬ್ಯಾಂಕ್ ₹೪,೫೪೧ ಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಸಂಯೋಜಿತ (Consolidated) ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವು ಶೇಕಡಾ ೪೮ ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಿ ₹೧,೭೮೩ ಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಭಾರಿ ಲಾಭದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಯುಎಇ (UAE) ಆಧಾರಿತ ದೈತ್ಯ ಖಾಸಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್’ (NMC Health PLC) ನ ದಿವಾಳಿತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೃಹತ್ ಜಾಗತಿಕ ಕಾನೂನು ವಿವಾದವನ್ನು ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಾಡಿದ $೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ (ಸುಮಾರು ₹೫,೬೮೦ ಕೋಟಿ) ಒಮ್ಮುಖ ವಿಶೇಷ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ (Exceptional Charge).

ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಕರಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ, ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಯುಎಇಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಜಾಲವಾಗಿದ್ದ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್, ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಘೋಷಿತ ಸಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ವಂಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ (Administrators) ವಶವಾಯಿತು. ಅದರ ಜಂಟಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅಬುಧಾಬಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ (ADGM) ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಾಗೂ ವೇಲ್ಸ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಬಿ.ಆರ್. ಶೆಟ್ಟಿ, ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಪ್ರಶಾಂತ್ ಮಂಗಾಟ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲದಾತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ವಿರುದ್ಧ ಸುದೀರ್ಘ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಜುಲೈ ೧, ೨೦೨೬ ರಂದು ಅಂತಿಮಗೊಂಡ ಇತ್ಯರ್ಥ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ತನ್ನ ಅಬುಧಾಬಿ ಶಾಖೆಯ ಮೂಲಕ $೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾವತಿಸಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿತು.

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಹಾಗೂ ಸಿಇಒ ದೇಬದತ್ತ ಚಂದ್ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಪಾವತಿಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಲ್ಲ (No admission of liability). ಹತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಭಿನ್ನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (Jurisdictions) ನಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸುದೀರ್ಘ, ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಮತ್ತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಲಿಟಿಗೇಶನ್ ಅನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕೈಗೊಂಡ “ವ್ಯಾಪಾರಾತ್ಮಕ ವಿವೇಕದ ನಿರ್ಧಾರ” (Commercially Prudent Decision) ಆಗಿದೆ.

ಪ್ರಥಮ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾರಾಂಶ

ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ಒಮ್ಮುಖ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಮೂಲ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವು (Adjusted Net Profit) ಶೇಕಡಾ ೨೧.೭ ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ₹೫,೫೨೮ ಕೋಟಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು.

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು (Financial Metrics)	Q1 FY26 (₹ ಕೋಟಿಗಳಲ್ಲಿ)	Q1 FY27 (ವರದಿಯಾದಂತೆ)	Q1 FY27 (ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ರಹಿತ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ)	ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ (%)
ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ಆದಾಯ (NII)	₹೧೧,೪೩೫	₹೧೨,೫೨೪	₹೧೨,೫೨೪	+೯.೫%
ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಆದಾಯ (Non-Interest Income)	₹೪,೬೭೫	₹೩,೪೭೦	₹೩,೪೭೦	-೨೫.೮% (ಟ್ರೇಜರಿ ಆದಾಯ ಕುಸಿತದಿಂದ)
ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಾಭ (PPOP)	₹೮,೨೩೬	₹೮,೧೨೭	₹೮,೧೨೭	-೧.೩%
ವರದಿಯಾದ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ (Reported PAT)	₹೪,೫೪೧	₹೧,೨೭೮	₹೫,೫೨೮	-೭೧.೮% (ವರದಿಯಾದಂತೆ) / +೨೧.೭% (ಹೊಂದಾಣಿಕೆ)
ಒಟ್ಟು ಪ್ರೊವಿಶನ್‌ಗಳು (Total Provisions)	₹೧,೯೬೭	₹೬,೩೨೩	₹೬೪೩ (ಸಾಧಾರಣ ಸಾಲದ ವೆಚ್ಚ)	+೨೨೧.೫% (ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಕಾರಣದಿಂದ)
ಒಟ್ಟು ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲ (Gross NPA %)	೨.೨೮%	೧.೯೯%	೧.೯೯%	-೨೯ ಬಿಪಿಎಸ್ ಸುಧಾರಣೆ
ನಿವ್ವಳ ವಸೂಲಾಗದ ಸಾಲ (Net NPA %)	೦.೬೦%	೦.೫೦%	೦.೫೦%	-೧೦ ಬಿಪಿಎಸ್ ಸುಧಾರಣೆ
ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ಮಾರ್ಜಿನ್ (Global NIM %)	೨.೯೧%	೨.೭೭%	೨.೭೭%	-೧೪ ಬಿಪಿಎಸ್ ಕುಸಿತ
ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಸಾಲಗಳು (Global Advances)	₹೧೨.೦೭ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	₹೧೪.೧೭ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	₹೧೪.೧೭ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	+೧೭.೪%
ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಠೇವಣಿಗಳು (Global Deposits)	₹೧೪.೩೬ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	₹೧೬.೩೪ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	₹೧೬.೩೪ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ	+೧೩.೮%
ಬಂಡವಾಳ ಪರ್ಯಾಪ್ತತೆ (CAR %)	೧೬.೨%	೧೬.೩೦%	೧೬.೩೦%	+೧೦ ಬಿಪಿಎಸ್

ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಲ ನೀಡಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಚಿಲ್ಲರೆ (Retail), ಕೃಷಿ (Agriculture) ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಇ (MSME) ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರಗತಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಠೇವಣಿ ವೆಚ್ಚವು ಶೇಕಡಾ ೫.೨೨ ರಿಂದ ೪.೮೬ ಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದರೂ, ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಇಳುವರಿ (Yield on Advances) ಶೇಕಡಾ ೮.೬೧ ರಿಂದ ೭.೯೧ ಗೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದ್ದರಿಂದ ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ಮಾರ್ಜಿನ್ (NIM) ಶೇಕಡಾ ೨.೭೭ ಕ್ಕೆ ಸಂಕುಚಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಶೇಕಡಾ ೨.೭೫ – ೨.೯೫ ರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭ ಶೇಕಡಾ ೭೨ ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಾಗ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಷೇರು ಬೆಲೆಯು ಜುಲೈ ೨೪ ರಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ ಶೇಕಡಾ ೧.೩೬ ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ₹೨೪೩.೧೫ ರಿಂದ ₹೨೪೬.೪೫ ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ವರದಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುಕತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ವಿವಾದ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಲಾಭದಾಯಕತೆ ಶೇಕಡಾ ೨೧.೭ ರಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿರುವುದನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.

ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಷೇರು ಮರುಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ

ವಾರ್ಬರ್ಗ್ ಪಿಂಕಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ಗೆ ಷೇರು ವರ್ಗಾವಣೆ

೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ೨೪ – ೨೫ ರಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜಂಟಿ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ’ಯಲ್ಲಿ (IndiaFirst Life Insurance) ಮಹತ್ವದ ಬಂಡವಾಳ ಪುನರ್ರಚನೆ ಒಪ್ಪಂದವು ಜರುಗಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ‘ವಾರ್ಬರ್ಗ್ ಪಿಂಕಸ್’ (Warburg Pincus), ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ತನ್ನ ಶೇಕಡಾ ೨೬ ರಷ್ಟು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮೂಲದ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ‘ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್’ (BNP Paribas Cardif) ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.

ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರದ ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್‌ನ ಷೇರು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವಿವರಣೆ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:

[ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ಶೂರೆನ್ಸ್ ಷೇರು ಮಾಲೀಕತ್ವ]
├── ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ (Bank of Baroda) – ಶೇಕಡಾ ೬೫ (ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವರ್ತಕ ನಿಯಂತ್ರಣ)
├── ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್ (BNP Paribas Cardif) – ಶೇಕಡಾ ೨೬
└── ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (Union Bank of India) – ಶೇಕಡಾ ೯ (ಸಹ-ಪ್ರವರ್ತಕ)

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ (PE) ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಗಮನ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿರುವ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ವಿಮಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ (Strategic Insuretech Operator) ಪ್ರವೇಶವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ತರಲಿದೆ:

ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆ: ವಾರ್ಬರ್ಗ್ ಪಿಂಕಸ್‌ನಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (Investment Horizon) ನಿರ್ಗಮಿಸುವ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನ ಪ್ರವೇಶವು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮರು-ವಿಮಾ (Reinsurance) ಬಲವನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತರಲಿದೆ.
ಬ್ಯಾಂಕಶೂರೆನ್ಸ್ (Bancassurance) ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಗರಿಷ್ಠ ಬಳಕೆ: ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹೊಂದಿರುವ ೮,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ೧೮೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಹಕರ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಜೀವವಿಮಾ ಹಾಗೂ ಉಳಿತಾಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಬಲವಾದ ಬ್ಯಾಂಕಶೂರೆನ್ಸ್ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೊಸ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯು ವಿಮಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲಿದೆ.
ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ (Subsidiary Valuation Unlocking): ಪ್ರಮುಖ ಶೇಕಡಾ ೬೫ ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್ ಐಪಿಒ (IPO) ಮೂಲಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಷೇರುದಾರರಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಲಭಿಸಲಿದೆ.

ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಮುನ್ಸೂಚನೆ: ಭಾರತದ FY27 ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ

ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಗತಿಯ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ(೬.೬% ನಿಂದ ೬.೮% ಗೆ) ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಲಕಗಳು

೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ೧೪ ರಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗವು (BoB Economic Research) ‘FY27 ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ’ (FY27 Economic Outlook) ಎಂಬ ಸಮಗ್ರ ವರದಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್, ೨೦೨೬-೨೭ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನೈಜ ಜಿಡಿಪಿ (Real GDP) ಪ್ರಗತಿಯ ಅಂದಾಜನ್ನು ಶೇಕಡಾ ೬.೬% ನಿಂದ ೬.೮% ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ (೪೦ ಬೇಸಿಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಏರಿಕೆ) ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ಜಾಗತಿಕ ಭೌಗೋಳಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತದ ಆಂತರಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವವು ಈ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ಆರ್ಥಿಕ ವರದಿಯು ಜಿಡಿಪಿ ಏರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಗಳು:

ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳ ಪ್ರಸರಣ: ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆಗಳು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ $೭೫ – $೮೫ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು ಭಾರತದ ಆಮದು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಶಕ್ತಿಯ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ಹಂತದಲ್ಲಿರಿಸಿದೆ.
ಕೃಷಿ ವಲಯ ಮತ್ತು ಮುಂಗಾರು ಸುಧಾರಣೆ: ಅನುಕೂಲಕರ ಮುಂಗಾರು ಮಳೆಯು ದೇಶದ ಜಲಾಶಯಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಬಳಕೆಯನ್ನು (Rural Consumption) ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದೆ.
ಬಂಡವಾಳ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ: ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ವೆಚ್ಚದ ಜೊತೆಗೆ ಖಾಸಗಿ ವಲಯವು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು, ಲೋಹ, ವಾಹನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು (Private CapEx) ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದೆ.
ಸೇವಾ ವಲಯದ ರಫ್ತು: ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಜಾಗತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು (GCCs) ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಬಲ ತುಂಬುತ್ತಿವೆ.

ಹಣದುಬ್ಬರ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಚಿತ್ರಣ

ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ-ಎಕನಾಮಿಕ್ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ:

ಸ್ಥೂಲ ಆರ್ಥಿಕ ಸೂಚ್ಯಂಕ	FY26	FY27 ಅಂದಾಜು	ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪ್ರಭಾವ
ನೈಜ ಜಿಡಿಪಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ	೭.೭%	೬.೬%–೬.೮%	ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನ.
ನಾಮಮಾತ್ರ ಜಿಡಿಪಿ	೯.೫%	೧೦%–೧೧%	ತೆರಿಗೆ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಳ.
ಚಿಲ್ಲರೆ ಹಣದುಬ್ಬರ (CPI)	೨.೧%	೫%–೫.೨%	ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ.
ಆರ್‌ಬಿಐ ರೆಪೊ ದರ	೫.೨೫%	೫.೨೫%–೫.೫೦%	ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ, ಬಳಿಕ ಏರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯ.
ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ	೮.೨%	೬.೫%–೭.೫%	ಉತ್ಪಾದನೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಧಾನ.
ಚಾಲ್ತಿ ಖಾತೆ ಕೊರತೆ (CAD)	೦.೬%	೧.೮%–೨.೦%	ಕೊರತೆ ಹೆಚ್ಚಳ.
ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ	೫.೧%	೪.೭%–೪.೮%	ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು ಸುಧಾರಣೆ.
ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಾಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ	೧೬.೫%	೧೧%–೧೩%	ಸಾಲ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನ.

ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆರ್‌ಬಿಐ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ಸಮಿತಿ (MPC) ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ೨೦೨೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಿನವರೆಗೆ ರೆಪೊ ದರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಇಳಿಕೆ ಮಾಡದೆ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಹಣದುಬ್ಬರ ಒತ್ತಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಂತರ ಒಂದು ಬಡ್ಡಿದರ ಏರಿಕೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವರದಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿಲ್ಲ.

ಘಟನೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ತೀರ್ಮಾನಗಳು

ಜುಲೈ ೨೦೨೬ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವೆನಿಸಿದರೂ, ಅವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಸೈಬರ್ ಅಭದ್ರತೆಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಿನ (IT Governance) ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಣ್ಗಾವಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಹೆಲ್ತ್‌ನಂತಹ $೬೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಬೃಹತ್ ಆಸ್ತಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಕ್ಲೋಸ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮುಕ್ತತೆಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ಎಮ್‌ಸಿ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಪಾವತಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ೧೬.೩೦% ನಷ್ಟು ದೃಢವಾದ ಬಂಡವಾಳ ಪರ್ಯಾಪ್ತತೆಯನ್ನು (CAR) ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವುದು, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾಗೆ ದೇಶೀಯ ಜಿಡಿಪಿಯ ೬.೮% ಪ್ರಗತಿಯ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಲ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಪೂರ್ಣ ಬಂಡವಾಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಇಂಡಿಯಾಫಸ್ಟ್ ಲೈಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಪಾರಿಬಾಸ್ ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ನ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಯಾಮ ನೀಡಲಿದ್ದು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಡ್ಡಿದರ ಮಾರ್ಜಿನ್ (NIM) ಶೇಕಡಾ ೨.೭೭ ಕ್ಕೆ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿ ರಹಿತ ಆಯೋಗದ ಆದಾಯವನ್ನು (Fee Income) ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ.

ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೨೦೨೬ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾದ ಪಾಲಿಗೆ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಸೈಬರ್ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡು, ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಶೀಟ್ ಹೊರೆಯನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬರೋಡಾ, ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಪ್ರಗತಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸುಸ್ಥಿರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

Chamarajeshwara Rathotsava – ಚಾಮರಾಜನಗರದ ಶ್ರೀ ಚಾಮರಾಜೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿ ಬ್ರಹ್ಮರಥೋತ್ಸವ, ಆಷಾಢ ಮಾಸದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ

Dharmendra Pradhan Resignation – ನೀಟ್ ವಿವಾದ, ರಾಜೀನಾಮೆ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ರಾಜಕೀಯದ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

NEET Exam Controversy – ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು

Coconut Shell Business – ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ಚಿಪ್ಪಿನ ಬೇಡಿಕೆ, ಮೌಲ್ಯವರ್ಧನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯಮ ಅವಕಾಶಗಳು

Hydrogen Train India – ದೇಶದ ಮೊದಲ ಜಲಜನಕ ಚಾಲಿತ ರೈಲು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಸಾರಿಗೆಯ ಹೊಸ ಯುಗ

ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE