Karnataka Loan Recovery – ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಅಪವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪುಗಳು

Karnataka Loan Recovery – ಸಾಲಗಾರರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆ, ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು

ಭಾರತೀಯ ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ವೈಫಲ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸಾಲಗಾರನು ನಿಗದಿತ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲನಾದಾಗ, ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಸಾಲಗಾರರ ಮೇಲೆ ಅತಿಯಾದ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನು ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ನಾಗರಿಕರ ಬದುಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಆಸ್ತಿಯಾದ ವಸತಿ ಅಥವಾ ಗೃಹ ಸಾಲ (Home Loan) ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಾಲಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ (IPC) ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ (BNS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ (Cheating) ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ (Criminal Breach of Trust) ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೊರಿಸಿ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಭಾರತೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಾಯ್ದೆಗಳ ಮೂಲ ಆಶಯಗಳನ್ನೇ ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದು ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನೀಡಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಆದೇಶಗಳು ದೇಶದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾನೂನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಭಾಷ್ಯ ಬರೆದಿವೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ವಸೂಲಾತಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಂತೆ (Debt Collection Agency) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದ್ದು, ಅಸಹಾಯಕ ಗೃಹ ಸಾಲ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪುಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಪರಾಮರ್ಶೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಲೋಪ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಟುವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪುಗಳು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಾಲ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೃಹ ಸಾಲಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಸಾಲಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿವೆ.

ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರಕರಣ: ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಖರೀದಿದಾರನ ಮುಗ್ಧತೆ

ಗೃಹ ಸಾಲ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರಜ್ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಅವರಿದ್ದ ಏಕಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಹೊರಡಿಸಿದ ತೀರ್ಪು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರವಾದ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳು ಇಂತಿವೆ: ಮುಂಬೈ ನಿವಾಸಿ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ಎಂಬುವವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಡೆವಲಪರ್ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (SBI) ನ ಬಸವನಗುಡಿ ಶಾಖೆಯಿಂದ ₹39.92 ಲಕ್ಷ ಮೊತ್ತದ ಗೃಹ ಸಾಲವನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಸಾಲ ಮಂಜೂರಾತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ಸಾಲಗಾರ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ, ಸಾಲ ನೀಡಿದ ಎಸ್‌ಬಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಡುವೆ ಅಧಿಕೃತ ‘ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದ’ (Tripartite Agreement) ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಸದರಿ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗೃಹ ಸಾಲದ ಮೊತ್ತವು ನೇರವಾಗಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗೆ ತಲುಪಬೇಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸದರಿ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತೆಯಾಗಿರಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಯು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ಅವರ ಹೆಸರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಮಾರಾಟ ಪತ್ರವು (Registered Sale Deed) ನೋಂದಣಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಬಿಲ್ಡರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅನುಮತಿ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ನಿರಾಕ್ಷೇಪಣಾ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು (NOC) ಪಡೆಯದೆಯೇ, ಅದೇ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಅನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ನಷ್ಟ ಉಂಟುಮಾಡಿದನು. ಯೋಜನೆಯ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಡರ್‌ನ ಈ ವಂಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾಲದ ಖಾತೆಯು ಸುಸ್ತಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು ₹40 ಲಕ್ಷ ಬಾಕಿ ಉಳಿಯಿತು.

ಸಾಲದ ಮೊತ್ತ ಮರುಪಾವತಿಯಾಗದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಬಿಐ ಬಸವನಗುಡಿ ಶಾಖೆಯ ಸಹಾಯಕ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಅವರು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅವರ ಆದೇಶದ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಶಂಕರಪುರಂ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ (ಆರೋಪಿ ನಂ. 1) ಮತ್ತು ಇತರರ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ವಂಚನೆ (ಸೆಕ್ಷನ್ 420) ಹಾಗೂ ಇತರ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳಡಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಿದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರಜ್ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಅವರು ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ವಿರುದ್ಧದ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಟು ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕೆಳಕಂಡ ಗಂಭೀರ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು:

1. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಂಗದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಗ್ರಾಹಕನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸುವ ಮೊದಲು ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗರೂಕತೆ, ವಿವೇಕ ಮತ್ತು ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ಚಾಲನೆಗೆ ತಂದಿರುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಖಂಡನೀಯವಾಗಿದೆ.

2. ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಷರತ್ತುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಿಲ್ಡರ್ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಯು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತು ಬುಕಿಂಗ್ ರದ್ದಾದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಾಪಸ್ ಪಾವತಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬಿಲ್ಡರ್ ಅಥವಾ ಡೆವಲಪರ್ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.

3. ಬಿಲ್ಡರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್‌‌ಅನ್ನು ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಎಸಗಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆ ಬಿಲ್ಡರ್ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತೇ ಹೊರತು, ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಸಿಗದೆ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನಿನ ಸ್ಪಷ್ಟ ದುರುಪಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಬಿಲ್ಡರ್ ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗೆ ಮುಗ್ಧ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಬಲಿಪಶು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.

ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಫಾನ್ ಪ್ರಕರಣ: ಎನ್‌ಪಿಎ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗ

ಇದೇ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅರ್ಜಿ ಸಂಖ್ಯೆ: 149/2026), ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಸಾಲದ ಖಾತೆ ಎನ್‌ಪಿಎ ಆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ದುಷ್ಟ ನೀತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ರಫಾನ್ ಅವರು ಎಸ್‌ಬಿಐ ಶಾಖೆಯಿಂದ ₹90 ಲಕ್ಷ ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ವ್ಯಾಪಾರ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 2024 ರಿಂದ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಮರುಪಾವತಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿಯಮಗಳ ಅನ್ವಯ 90 ದಿನಗಳ ನಂತರ ಸಾಲದ ಖಾತೆಯನ್ನು ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿ (NPA) ಎಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಲ ಮಂಜೂರಾತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಿದ್ದರು ಎಂಬ ಆಂತರಿಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ತನಿಖೆಯ ನೆಪವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಾಲಗಾರನ ವಿರುದ್ಧ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ (BNS) ಸೆಕ್ಷನ್ 316 (ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ), ಸೆಕ್ಷನ್ 318 (ವಂಚನೆ) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 3(5) (ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.

ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರು ಸಾಲಗಾರನ ವಿರುದ್ಧದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ ನೀಡಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುವಂತಹ ಕಟು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅವಲೋಕನಗಳು ಇಂತಿವೆ:

1. ಸಾಲದ ಖಾತೆಯೊಂದು ಎನ್‌ಪಿಎ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕೃತಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾಲಗಾರನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವುದು “ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ” (A classic illustration of abuse of process of law).

2. ದೇಶದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕೂಡ ಎನ್‌ಪಿಎ ಆದ ಖಾತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇಂತಹ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಮುಳುಗಿಹೋಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನೈಜ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣಗಳ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

3. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣವನ್ನು ಮರುಪಡೆಯಲು ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ (SARFAESI Act, 2002) ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಿವಿಲ್ ಪರಿಹಾರಗಳಿವೆ. ಆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಏಕಾಏಕಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿರುವುದು ಸಾಲಗಾರನ ಮೇಲೆ ಅನಗತ್ಯ ಒತ್ತಡ ತರುವ ದುರುದ್ದೇಶವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಿವಿಲ್ ಕರಾರು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಂಚನೆಯ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಹಾಗೂ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಗಡಿರೇಖೆ

ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕರಾರು ಉಲ್ಲಂಘನೆ (Breach of Contract) ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಕ ವಂಚನೆ (Cheating) ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ತಾತ್ವಿಕ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯ್ದೆ, 1872 ರ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವುದು ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ. ಸಾಲಗಾರನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆ, ಉದ್ಯೋಗ ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಆ ಕರಾರನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಅದು ಒಪ್ಪಂದದ ಮುರಿತವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ವಿನಃ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

‘ಮೆನ್ಸ್ ರಿಯಾ’ (Mens Rea) ಮತ್ತು ವಂಚನೆಯ ಅಪರಾಧಿಕ ಅಂಶಗಳು

ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 420 (ಅಥವಾ ನೂತನ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 318) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಯ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೋಷಾರೋಪ ಹೊರಿಸಬೇಕಾದರೆ ‘ಅಪರಾಧಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ’ (Mens Rea) ಇರುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಎಸ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಪಳನಿತಕರ್ ವಿರುದ್ಧ ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರ (2002) ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಂತೆ, ವಂಚನೆಯ ಅಪರಾಧ ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕಾದರೆ ಮೋಸ ಮಾಡುವ ದುರುದ್ದೇಶವು ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರ ಆರಂಭವಾದ ದಿನದಂದೇ (At the inception of the contract) ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಸಾಲ ಪಡೆಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕನ್ನು ವಂಚಿಸಬೇಕೆಂಬ ದುರುದ್ದೇಶವಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕು. ಸಾಲ ಮಂಜೂರಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದು, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ವಾಣಿಜ್ಯ ವೈಫಲ್ಯಗಳಿಂದ ಹಣ ಕಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.

ಇದೇ ರೀತಿ, ವಿಶಾಲ್ ನೋಬಲ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ್ಯ ಹರಿಯಾಣ ವಿರುದ್ಧ ಭಜನ್ ಲಾಲ್ (1992) ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್, ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಯಂತ್ರಾಂಗವನ್ನು ಅಡ್ಡದಾರಿ ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು (Oblique Motive) ಕಟುವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ಸಾಲಗಾರನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ನಕಲಿ ವೇತನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಿದ್ದರೆ, ನಕಲಿ ಆಸ್ತಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲೇ ಇಲ್ಲದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಅಡಮಾನವಿಟ್ಟು ಸಾಲ ಪಡೆದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರವೇ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಅಸಲಿ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸಾಲ ಪಡೆದು, ಕೇವಲ ಕಂತು ಪಾವತಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ ಅದು ಶುದ್ಧ ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಪರಿಶೀಲನಾ ಮಾನದಂಡ	ಸಿವಿಲ್ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ವೈಫಲ್ಯ	ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಂಚನೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ
ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ	ಸಾಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಹಣಕಾಸಿನ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ.	ಅಪರಾಧಿಕ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳಿ ಹಣ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಕಬಳಿಸುವುದು.
ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ	ಭಾರತೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಕಾಯ್ದೆ, 1872; ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2002.	ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ (BNS) ಸೆಕ್ಷನ್ 316, 318 (ಹಳೆಯ IPC 406, 420).
ಅಪರಾಧಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ (Mens Rea)	ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟವೇ ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.	ವಹಿವಾಟು ಆರಂಭವಾದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ವಂಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿರುತ್ತದೆ.
ದಾಖಲೆಗಳ ಸತ್ಯಾಸತ್ಯತೆ	ಅಧಿಕೃತ, ವಾಸ್ತವಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ಆಸ್ತಿ ವಿವರಗಳು.	ನಕಲಿ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪೋರ್ಜರಿ ಮತ್ತು ಸುಳ್ಳು ಮಾಹಿತಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವೇದಿಕೆ	ಸಿವಿಲ್ ಕೋರ್ಟ್, ಡಿಆರ್‌ಟಿ (DRT), ಆರ್ಬಿಟ್ರೇಷನ್, ಲೋಕ ಅದಾಲತ್.	ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ, ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆ, ಸೆಷನ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ.
ಕಾನೂನು ಪರಿಣಾಮ	ಆಸ್ತಿ ಜಪ್ತಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹರಾಜು, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಡಿಕ್ರಿ.	ಜಾಮೀನು ರಹಿತ ಬಂಧನ, ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ವಿಚಾರಣೆ, ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ದಂಡ.

ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರಗಳು

ಸಾಲದ ಖಾತೆಯು ನಿರಂತರವಾಗಿ 90 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಮರುಪಾವತಿಯಾಗದಿದ್ದಾಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅದನ್ನು ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿ (NPA) ಎಂದು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆಯು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾನೂನು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿಲ್ಲ.

ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 ರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳು

ಹಣಕಾಸು ಆಸ್ತಿಗಳ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಜಾರಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2002 (SARFAESI Act) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಅಡಮಾನಿತ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಈ ಕಾಯ್ದೆಯು ಹಂತಹಂತವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

ಪ್ರಥಮ ಹಂತವಾಗಿ, ಸಾಲದ ಖಾತೆ ಎನ್‌ಪಿಎ ಆದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(2) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರ ಮತ್ತು ಜಾಮೀನುದಾರರಿಗೆ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ ನೀಡಿ ಅಧಿಕೃತ ಬೇಡಿಕೆ ನೋಟಿಸ್ (Demand Notice) ಜಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನೋಟಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಅಸಲು, ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಾಕಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ 60 ದಿನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(3A) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಪೂರ್ಣ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಹಕ್ಕಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಲಗಾರನು ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅದನ್ನು ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ 15 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಸೂಕ್ತ ಹಿಂಬರಹ ನೀಡಬೇಕು; ಆಕ್ಷೇಪಣೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಥ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಲಿಖಿತವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತವಾಗಿ, 60 ದಿನಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಸಾಲ ತೀರದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 13(4) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯ ‘ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸ್ವಾಧೀನ’ (Symbolic Possession) ಪಡೆಯಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಸ್ವಾಧೀನ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನು ಆಸ್ತಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಬೇಕು.

ತೃತೀಯ ಹಂತವಾಗಿ, ಸಾಲಗಾರನು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 14 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ (DM) ಅಥವಾ ಚೀಫ್ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗೆ (CJM) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಅವರು ಕಂದಾಯ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್ ಕಮಿಷನರ್ ಅನ್ನು ನೇಮಿಸಿ, ಪೊಲೀಸ್ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ತಿಯ ‘ಭೌತಿಕ ಸ್ವಾಧೀನ’ (Physical Possession) ಪಡೆದು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕನಿಷ್ಠ 30 ದಿನಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹರಾಜು ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕಿ ತನ್ನ ಸಾಲವನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ರಕ್ಷಣೆಯೆಂದರೆ, ಸೆಕ್ಷನ್ 13(4) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣವೇ, ಸಾಲಗಾರನು 45 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯ (DRT) ಮುಂದೆ ಸೆಕ್ಷನ್ 17 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೈಸೇಶನ್ ಅರ್ಜಿ (Securitisation Application – SA) ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಡಿಆರ್‌ಟಿಯು ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಧ್ಯಂತರ ತಡೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.

ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು (DRT/DRAT) ಮತ್ತು ಸಿವಿಲ್ ದಾವೆಗಳು

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಬಾಕಿ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ, 1993 (RDB Act) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹20 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲಗಳಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ (DRT) ನೇರವಾಗಿ ಮೂಲ ಅರ್ಜಿ (Original Application – OA) ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಡಿಆರ್‌ಟಿಯು ಸಾಲಗಾರ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಾದಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿ ‘ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ’ (Recovery Certificate) ಜಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಿಕವರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಸಾಲಗಾರನ ಇತರ ಚರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ₹20 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಲವಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಂತಹ ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಒಳಪಡದ ಭದ್ರತೆಗಳಿದ್ದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಿವಿಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ (CPC) ಆರ್ಡರ್ 37 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮ್ಮರಿ ಸೂಟ್ (Summary Suit) ಅಥವಾ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಮೂಲ ದಾವೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಪರಸ್ಪರ ಸಮ್ಮತಿಯಿದ್ದರೆ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ (Arbitration) ಮೂಲಕ ಬಡ್ಡಿ ರಿಯಾಯಿತಿ ನೀಡಿ ಒನ್‌ಟೈಮ್ ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ (OTS) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅವಕಾಶಗಳಿವೆ.

ಶಾಸನಬದ್ಧ ಪರಿಹಾರ ವೇದಿಕೆ	ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಕಾಯ್ದೆ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು	ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ	ಸಾಲಗಾರನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಕ್ಷಣೆ / ಹಕ್ಕುಗಳು
ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ (SARFAESI)	ಸೆಕ್ಷನ್ 13(2), 13(4), 14, 17	ನ್ಯಾಯಾಲಯವಿಲ್ಲದೆ ನೇರ ಆಸ್ತಿ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಇ-ಹರಾಜು.	ನೋಟಿಸ್‌ಗೆ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶ; 45 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಆರ್‌‌ಟಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ.
ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (DRT)	RDB ಕಾಯ್ದೆ, 1993; ಸೆಕ್ಷನ್ 19	₹20 ಲಕ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ರಿಕವರಿ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್.	ಲಿಖಿತ ಹೇಳಿಕೆ ದಾಖಲಿಸುವ ಹಕ್ಕು; ಡಿಆರ್‌ಎಟಿ (DRAT) ಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ.
ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (Civil Court)	CPC, 1908; ಆರ್ಡರ್ XXXVII ಮತ್ತು ಆರ್ಡರ್ IV	ಸಮ್ಮರಿ ದಾವೆ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ ಸಿವಿಲ್ ಮನಿ ಸೂಟ್ ವಿಚಾರಣೆ.	ವಿಚಾರಣಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡನೆ (Leave to Defend); ಸುದೀರ್ಘ ಅಹವಾಲು ಸಲ್ಲಿಕೆ.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕ ಅದಾಲತ್	ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಕಾಯ್ದೆ, 1987	ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸಮ್ಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ರಾಜಿ ಸಂಧಾನ.	ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ದಂಡ ಮನ್ನಾ (OTS); ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ಅಂತಿಮತೆ ಮತ್ತು ಗೌರವ.

ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಜಟಿಲತೆ ಮತ್ತು ರೇರಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ರಕ್ಷಣೆ

ಗೃಹ ಸಾಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಲ ನೀಡುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅನುಸರಿಸುವ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರಿರುತ್ತಾರೆ: ಹಣ ಒದಗಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಡೆವಲಪರ್, ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ ಸೂರು ಹೊಂದುವ ಕನಸು ಕಾಣುವ ಖರೀದಿದಾರ.

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲಗಾರನ ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಾಲ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದರೂ, ಹಣವನ್ನು ಹಂತ-ಹಂತವಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ನ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಕೈಬಿಡುವುದು, ಪಡೆದ ಹಣವನ್ನು ಬೇರೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತಿರುಗಿಸುವುದು ಅಥವಾ ದಿವಾಳಿಯಾಗುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಖರೀದಿದಾರನಿಗೆ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ವಾಧೀನವೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ, ಇತ್ತ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಪಡೆದ ಸಾಲಕ್ಕೆ ಇಎಂಐ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಒತ್ತಡವೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪ್ರೀತೇಶ್ ಬರಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದಂತೆ, ಇಂತಹ ದುರಂತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಖರೀದಿದಾರನ ಮೇಲೆ ಮುಗಿಬೀಳುವಂತಿಲ್ಲ. ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವು ಕೇವಲ ಸಾಲಗಾರನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಿಲ್ಡರ್ ಮೇಲೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕರಾರು ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಹೇರಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಡರ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹಣ ಪಡೆದು, ಮನೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸದೆ ಅಥವಾ ಸದರಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಬಿಲ್ಡರ್ ಎಸಗಿದ ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಕಾಯ್ದೆ, 2016 (RERA) ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 18 ರ ಅನ್ವಯ, ಡೆವಲಪರ್ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ಲ್ಯಾಟ್ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ವಿಫಲವಾದರೆ, ಖರೀದಿದಾರನು ತಾನು ಪಾವತಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಸಮೇತ ವಾಪಸ್ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮಂತ್ರಿ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ತೀರ್ಪುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಯೋಜನೆ ವಿಫಲವಾದಾಗ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಹೋದ ಹಣವನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡುವ ಮೊದಲ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಸಾಲದಾತ ಸಂಸ್ಥೆಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಲ್ಡರ್‌ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಥವಾ ಆತನ ವಿರುದ್ಧ ಸಿವಿಲ್-ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಮುಗ್ಧ ಮನೆ ಖರೀದಿದಾರನನ್ನು ಅಪರಾಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸುವುದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯ ತತ್ವಗಳ (Natural Justice) ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರ ಕಿರುಕುಳ ನಿಯಂತ್ರಣ

ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಹೊರಡಿಸಿರುವ ನಡವಳಿಕಾ ನಿಯಮಗಳು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುತ ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರ (Recovery Agents) ದೌರ್ಜನ್ಯ, ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಿರುಕುಳ ಮಿತಿಮೀರಿದಾಗ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು.

ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕಾಶ್ ಕೌರ್ ಮತ್ತು ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್ ವಿರುದ್ಧ ಶಾಂತಿ ದೇವಿ ಶರ್ಮಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಈ ಅನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ತರಾಟೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಹಣ ವಸೂಲಿಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಗೂಂಡಾಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಬಾಹುಬಲವನ್ನು (Musclemen) ಬಳಸುವುದನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿತು.

ಈ ತೀರ್ಪುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸಿದ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, 2022 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 12 ರಂದು ‘ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ – ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು’ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸುತ್ತೋಲೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಅನ್ವಯ, ಸಾಲಗಾರರ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಸಾಲದಾತರ ಕಡ್ಡಾಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿಬಂಧನೆಗಳು:

1. ಕಾಲಮಿತಿಯ ನಿರ್ಬಂಧ: ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:00 ಗಂಟೆಗೆ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ಸಂಜೆ 7:00 ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಕರೆ ಮಾಡುವುದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದಾಗಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

2. ಗೌಪ್ಯತೆಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಾನನಷ್ಟ ತಡೆ: ಸಾಲದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಾಲಗಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಜಾಮೀನುದಾರನ ಹೊರತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಲಗಾರನ ಸ್ನೇಹಿತರು, ಸಂಬಂಧಿಕರು, ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗದ ಸ್ಥಳದ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಸಾಲದ ವಿಷಯ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದು ಗಂಭೀರ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ.

3. ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮೌಖಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಿಷೇಧ: ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದಗಳ ಬಳಕೆ, ನಿಂದನೆ, ಕೊಲೆ ಬೆದರಿಕೆ ಅಥವಾ ದೈಹಿಕ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷಿದ್ಧ. ಸಾಲಗಾರನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಆತನ ಮನೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ನುಗ್ಗಿದರೆ ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆಯಡಿ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು.

4. ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತು: ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರಿಕವರಿ ಏಜೆಂಟ್ ಕೂಡ ಸಾಲಗಾರನನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವಾಗ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡಿದ ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ (ID Card) ಮತ್ತು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರವನ್ನು (Authorisation Letter) ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು.

5. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ (Vicarious Liability): ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಎಸಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೂ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯೇ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಆರ್‌ಬಿಐ ಭಾರಿ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏಜೆಂಟರನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಬಹುದು.

ವಸೂಲಾತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಂಶ	ಆರ್‌ಬಿಐ ಅನುಮೋದಿತ ಕ್ರಮಗಳು (Dos)	ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮತ್ತು ನಿಷೇಧಿತ ಕ್ರಮಗಳು (Don’ts)
ಸಂವಹನದ ಸಮಯ	ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8:00 ಗಂಟೆಯಿಂದ ಸಂಜೆ 7:00 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಮಾತ್ರ ಕರೆ/ಭೇಟಿ.	ಮುಂಜಾನೆ 8 ಗಂಟೆ ಮೊದಲು ಅಥವಾ ರಾತ್ರಿ 7 ಗಂಟೆ ನಂತರ ಕರೆ ಮಾಡುವುದು.
ಸಂವಹನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ	ಸಾಲಗಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಗ್ಯಾರಂಟರ್ ಜೊತೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತುಕತೆ.	ಸಂಬಂಧಿಕರು, ಸ್ನೇಹಿತರು ಅಥವಾ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅವಮಾನಿಸುವುದು.
ನಡವಳಿಕೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ	ಸೌಜನ್ಯಯುತ, ವೃತ್ತಿಪರ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ.	ಅವಾಚ್ಯ ಶಬ್ದ ಬಳಕೆ, ಕಿರುಚಾಟ, ಮಾನಸಿಕ ಕಿರುಕುಳ ಮತ್ತು ಬೆದರಿಕೆ.
ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸ್ಥಳ	ಸಾಲಗಾರ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಭೇಟಿ.	ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಗಲಾಟೆ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವೇಶ.
ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದರ್ಶನ	ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕೃತ ಐಡಿ ಮತ್ತು ಅಥಾರಿಟಿ ಲೆಟರ್ ಕಡ್ಡಾಯ ಪ್ರದರ್ಶನ.	ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ನಟಿಸಿ ನಕಲಿ ಬೆದರಿಕೆ ಒಡ್ಡುವುದು.
ಪಾವತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ	ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಹಣಕ್ಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರಸೀದಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆ.	ಅನಧಿಕೃತ ದಂಡ ವಸೂಲಿ, ಸುಲಿಗೆ ಅಥವಾ ನಗದು ರಸೀದಿ ನೀಡದಿರುವುದು.

ಸಾಲಗಾರರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪರಿಹಾರಗಳು

ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ನೀಡಿರುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ವಂಚಿತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಲಗಾರನು ದೇಶದ ನಾಗರಿಕನಾಗಿದ್ದು, ಆತನಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನದ 21ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಘನತೆಯಿಂದ ಬದುಕುವ ಹಕ್ಕು (Right to Live with Dignity) ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು (Right to Privacy) ಖಾತರಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಏಜೆಂಟರು ನಾಗರಿಕನ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವುದು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ.

ಅಕ್ರಮ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ (CrPC 482 / BNSS 528)

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಂಚನೆಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದು ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಯಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ದಾಖಲಿಸಿದರೆ, ಸಾಲಗಾರರು ಹತಾಶರಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರೊಸೀಜರ್ ಕೋಡ್ (CrPC) ಸೆಕ್ಷನ್ 482 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ (ನೂತನ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆ – BNSS ನ ಸೆಕ್ಷನ್ 528) ಹೈಕೋರ್ಟ್‌‌ಗೆ ಅಂತರ್ಗತ ಅಧಿಕಾರಗಳಿದ್ದು (Inherent Powers), ಅಂತಹ ಅಕ್ರಮ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು (Quash) ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು.

ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ದೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಆರೋಪಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಒಪ್ಪಂದದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಅಪರಾಧಿಕ ಮನಸ್ಥಿತಿ (Mens Rea) ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಫ್‌ಐಆರ್‌ಗೆ ತಡೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ರಾಜ್ಯ ಹರಿಯಾಣ ವಿರುದ್ಧ ಭಜನ್ ಲಾಲ್ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅನ್ವಯ, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ದುರುದ್ದೇಶದಿಂದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾದರೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ದುರುಪಯೋಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೂಲಕ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಂತಹ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಪರಿಹಾರಗಳು

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಕ್ರಮ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇತರ ಪ್ರಬಲ ವೇದಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.

ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯ್ದೆ, 2019 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರನು ಜಿಲ್ಲಾ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳ ಪರಿಹಾರ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಕ್ರಮ ಎಫ್‌ಐಆರ್, ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಅಥವಾ ಏಜೆಂಟರ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆ (Deficiency in Service) ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು (Unfair Trade Practice), ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ರೂಪಾಯಿಗಳ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗ್ರಾಹಕ ಆಯೋಗಗಳು ಆದೇಶಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಸಮಗ್ರ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆ (RB-IOS) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಆರ್‌ಬಿಐ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್‌ಗೆ ನೇರ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಆಂತರಿಕ ಕುಂದುಕೊರತೆ ಅಧಿಕಾರಿಯು (Grievance Redressal Officer) 30 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ₹30 ಲಕ್ಷದವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕೊಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ದಿಕ್ಸೂಚಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿರುವ ಈ ಕಠಿಣ ತೀರ್ಪುಗಳು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ; ಇಡೀ ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನೀತಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅನುತ್ಪಾದಕ ಆಸ್ತಿಗಳ (NPA) ಪ್ರಮಾಣವು ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ವಸೂಲು ಮಾಡುವ ಭರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಗೆ ತೂರಬಾರದು ಎಂಬುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲ ನೀಡುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಮರ್ಪಕ ಪರಿಶೀಲನೆ (Due Diligence) ನಡೆಸಬೇಕು. ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದ ಗೃಹ ಸಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ, ಸಾಲದ ಮೊತ್ತವು ಸರಿಯಾದ ಎಸ್ಕ್ರೋ ಖಾತೆಗೆ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಿಶೀಲನಾ ಲೋಪವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕಲು, ಅಸಹಾಯಕ ಗ್ರಾಹಕರ ಮೇಲೆ ವಂಚನೆಯ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವುದು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವಲ್ಲ.

ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ಈ ನಿಲುವಿನಿಂದಾಗಿ, ಪೊಲೀಸರು ಸಹ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ನೀಡುವ ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ನೈಜ ವಂಚನೆಯಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಿವಿಲ್ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯುವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವಿರುದ್ಧವೇ ದುರುದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮದ (Malicious Prosecution) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಾವೆ ಹೂಡುವ ಕಾನೂನು ಹಕ್ಕು ಸಾಲಗಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ಕಾನೂನು ಸುಧಾರಣಾ ಶಿಫಾರಸುಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸೂರಜ್ ಗೋವಿಂದರಾಜ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಂ. ನಾಗಪ್ರಸನ್ನ ಅವರ ತೀರ್ಪುಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿವೆ. ಸಾಲ ಮರುಪಾವತಿ ಮಾಡದಿರುವುದು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ವೈಫಲ್ಯವೇ ಹೊರತು, ಅದು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳ ಅಕ್ರಮದಿಂದ ತೊಂದರೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದ ಗೃಹ ಸಾಲ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಬೃಹತ್ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕೆಳಕಂಡ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿವೆ:

1. ಶಾಸನಬದ್ಧ ಸಿವಿಲ್ ಪರಿಹಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಆದ್ಯತೆ: ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಸರ್ಫೇಸಿ ಕಾಯ್ದೆ, ಸಾಲ ವಸೂಲಾತಿ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿ (DRT) ಅಥವಾ ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ನಕಲಿ ದಾಖಲೆ ಅಥವಾ ಗುರುತಿನ ವಂಚನೆಯಂತಹ ಅತಿ ಗಂಭೀರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಲಗಾರನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ದೂರು ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕು.

2. ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡರ್‌ಗಳ ನೇರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ: ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡರ್ ನಿಯಮ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದಿದ್ದಾಗ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಹಣ ವಸೂಲಾತಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬಿಲ್ಡರ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಆಸ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕು. ರೇರಾ ಕಾಯ್ದೆಯ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸಬೇಕು.

3. ಆರ್‌ಬಿಐ ನಿಯಮಗಳ ಕಠಿಣ ಜಾರಿ: ವಸೂಲಾತಿ ಏಜೆಂಟರ ಕಿರುಕುಳ, ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ರ ಮುನ್ನ ಅಥವಾ ಸಂಜೆ 7 ರ ನಂತರದ ಕರೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾನಹಾನಿಯಂತಹ ಕೃತ್ಯಗಳು ಕಂಡುಬಂದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಆರ್‌ಬಿಐ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ (Zero Tolerance) ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು.

4. ಸಾಲಗಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಬಲೀಕರಣ: ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟ ಎದುರಾದಾಗ ಸಾಲಗಾರರು ಹೆದರಿ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ಲಿಖಿತ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿ ಸಾಲ ಪುನರ್‌ರಚನೆಗೆ (Restructuring) ಕೋರುವುದು ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಕ್ರಮ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೇಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದರೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ರದ್ದುಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನು ಅರಿವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

Fuel Price Revision – ವಾಣಿಜ್ಯ LPG, ವಿಮಾನ ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾಸಿಕ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ

Half Helmet Ban – ಹಾಫ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್‌ಗಳ ನಿಷೇಧ, ಶಿರೋಭಾರ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ನಿಯಮಗಳು

Hubballi Dharwad GIS Mapping – ಮನೆ-ಮನೆ GIS ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಡ್ರೋನ್ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ

Karnataka Dasara Holidays – ಶಾಲೆಗಳ ದಸರಾ ರಜೆ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ರಜಾ ದಿನಗಳ ಮಾಹಿತಿ

Fake RC Car Scam – ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಕಲಿ ಆರ್‌ಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಸಾಲದ ಕಾರುಗಳ ಮಾರಾಟ ಜಾಲ ಪತ್ತೆ

ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE