ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಏರಿಕೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್: ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್ ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಆದೇಶ!

ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆ: ದರ ಸಮರ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಸಂಘರ್ಷ

ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದರೆ ನೆನಪಾಗುವುದು ಐಟಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಜಾಮ್‌ಗಳು. ಈ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಜೀವಿನಿಯಂತೆ ಬಂದದ್ದು ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’. ಪ್ರತಿದಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುವ ಈ ಜೀವನಾಡಿ ಈಗ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಅದರ ವೇಗದ ಕಾರಣಕ್ಕಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅದರ ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆ (Cost Audit) ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣ ದರ (Fare) ಕುರಿತಾದ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಿಂದ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಹೊರಡಿಸಿರುವ ವಿಸ್ತೃತ ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಆದೇಶವು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆ: ಏನಿದು ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆ?

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು Bangalore Metro Rail Corporation Limited (BMRCL) ಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪೈಸೆ ಎಲ್ಲಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಆಡಿಟ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

• ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ: ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಎಲಿವೇಟೆಡ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ತಗಲುತ್ತಿರುವ ವೆಚ್ಚದ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ.

• ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ: ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವೇತನ, ವಿದ್ಯುತ್ ಬಿಲ್, ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಣ.

• ಬಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಸಾಲ: ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪಡೆದ ಸಾವಿರಾರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಾಲದ ಮರುಪಾವತಿ ಸ್ಥಿತಿ.

ಸರ್ಕಾರದ ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ತಾರ್ಕಿಕ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ: “ಮೆಟ್ರೋ ದರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೊದಲು, ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.” ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಹೊರೆಯಾಗದಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲು.

ದರ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶ

ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಮೆಟ್ರೋ ದರವನ್ನು ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 5ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಕೇಳಿಬಂದಿತ್ತು. ಮೆಟ್ರೋ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಇದುವರೆಗೆ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್ ವಾದವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಸುದ್ದಿ ಹೊರಬೀಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ #RollBackMetroFare ಮತ್ತು #SaveBengaluruCommuters ಎಂಬ ಹ್ಯಾಶ್‌ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಟ್ರೆಂಡ್ ಆದವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈ ದರ ಹೆಚ್ಚಳವು ದೊಡ್ಡ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಬಿಎಂಟಿಸಿ ಬಸ್ ದರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೆಟ್ರೋ ದರ ಈಗಾಗಲೇ ಹೆಚ್ಚಿದೆ ಎಂಬ ದೂರುಗಳ ನಡುವೆ, ಈ ಹೊಸ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು “ಗಾಯದ ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪು ಸವರಿದಂತಾಗಿದೆ.”

 ರಾಜಕೀಯ ಮೇಲಾಟ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಮೆಟ್ರೋ ದರ ನಿರ್ಧಾರವು ಈಗ ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿಯದೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

• ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದ ನಿಲುವು: ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ, ದರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಮುಖ್ಯ. ವೆಚ್ಚ ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ತರುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

• ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಟೀಕೆ: ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರು ಸರ್ಕಾರದ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು “ಕಾಲಹರಣದ ತಂತ್ರ” ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಳಂಬದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ಈ ಆಡಿಟ್ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಆರೋಪ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದರ ನಿಗದಿ ಸಮಿತಿ (Fare Fixation Committee – FFC) ನೀಡುವ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರದ ಪಾತ್ರವೂ ದೊಡ್ಡದಿದೆ.

ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಳಲು: ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಎಲ್ಲಿ?

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವೇ ಲಾಭವಲ್ಲದ ಸೇವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮೆಟ್ರೋ ದರಗಳು ದೆಹಲಿ ಅಥವಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಮೆಟ್ರೋಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಸು ಹೆಚ್ಚಿವೆ ಎಂಬುದು ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.

1. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಕಷ್ಟ: ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಮೆಟ್ರೋ ಅವಲಂಬಿಸುವ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ಪಾಸ್ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ.

2. ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗ: ಗಾರ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ದೈನಂದಿನ 10-20 ರೂಪಾಯಿ ಏರಿಕೆಯೂ ಅವರ ತಿಂಗಳ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಏರುಪೇರು ಮಾಡುತ್ತದೆ.

“ಸಾರಿಗೆ ಎಂಬುದು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಬಾರದು, ಅದು ಹಕ್ಕು” ಎಂಬ ಧ್ವನಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು ಮೆಟ್ರೋಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯಧನ (Subsidy) ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇದೆ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವೆಚ್ಚದ ವಾಸ್ತವತೆ

ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಅವರ ಮುಂದೂ ಕೆಲವು ಕಠಿಣ ವಾಸ್ತವಗಳಿವೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ದರಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ. ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಆದಾಯದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವುದು ಅವರಿಗೆ ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ದರದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವುದರ ಬದಲು, ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತು, ಮಳಿಗೆಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆ ಗಮನಹರಿಸಬೇಕು ಎಂಬ ಸಲಹೆಗಳೂ ಕೇಳಿಬಂದಿವೆ.

ಮುಂದೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ವರದಿ ಬಂದ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ:

• ದರ ವರ್ಗೀಕರಣ: ಕಡಿಮೆ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ದರ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ.

• ರಿಯಾಯಿತಿ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು: ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ರಿಯಾಯಿತಿ ದರಗಳ ಘೋಷಣೆ.

• ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ: ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಸೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿ, ಆ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು.

• ಸಹಾಯಧನ ನೀತಿ: ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮೆಟ್ರೋಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿ ದರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಡುವುದು.

ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಕೇವಲ ರೈಲುಗಳ ಸಂಚಾರವಲ್ಲ, ಅದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನಾಡಿಮಿಡಿತ. ಸರ್ಕಾರದ ‘ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆ’ ಆದೇಶವು ಕೇವಲ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಟವಾಗಬಾರದು. ಇದು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಬೇಕು. ಒಂದು ಕಡೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಶಿಸ್ತು, ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಜೇಬಿನ ಸ್ಥಿತಿ – ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬೇಕಾದರೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯು ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಸುಲಭ ದರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿಗುವಂತಿರಬೇಕು. ವೆಚ್ಚ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ ಹೊರಬರುವ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜನಸ್ನೇಹಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಾಲವೇ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಆಶಾವಾದದಿಂದ ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.