AI Water Crisis – ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸವಾಲು

AI Water Crisis – ಭಾರತದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಭವಿಷ್ಯ

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಇದರ ಭೌತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ವಾಟರ್, ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ (UNU-INWEH) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ “Environmental Cost of AI’s Energy Use: Carbon, Water and Land Footprints” ಎಂಬ ವರದಿಯು ಜಾಗತಿಕ ಜಲ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಭೀತಿಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಕೇವล ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ವರ್ಚುವಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಅದು ಕಾಂಕ್ರೀಟ್, ಉಕ್ಕು, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೃಹತ್ ಭೌತಿಕ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 448 ಟೆರಾವಾಟ್-ಅವರ್ (TWh) ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಂಪಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸುಮಾರು 1.2 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲನ್ ಅಥವಾ 4.5 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ.

2030ರ ವೇಳೆಗೆ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಜಲ ಬೇಡಿಕೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 9.3 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ತಲುಪುವ ಭೀತಿ ಇದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ಸಬ್-ಸಹರಾ ಆಫ್ರಿಕಾದ 1.3 ಬಿಲಿಯನ್ ನಾಗರಿಕರ ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಶೀಯ ಜಲ ಅಗತ್ಯತೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ತೀವ್ರ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಆಂಟೋನಿಯೊ ಗುಟೆರೆಸ್ ಅವರು ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಜಲ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿ “AI ಪರಿಸರ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಉಪಕ್ರಮ” (AI Environmental Transparency Initiative) ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಭೂ ಬಳಕೆಯು ಕೇವಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 90 ರಷ್ಟು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೇವಲ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಎಂಬ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಲಿಥಿಯಂ, ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ನಂತಹ ಅಪರೂಪದ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ನೀತಿಗಳು ತೀರಾ ದರ್ಬಲವಾಗಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣದ (Global South) ದೇಶಗಳಿಂದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮೂಲಕ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಗಂಭೀರವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲಿರುವ ಸುಮಾರು 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯವು ಪರಿಸರದ ಮೇಲಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಲಿದೆ.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಉಷ್ಣಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ

ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟೊಂದು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದು ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಬಲವಿಜ್ಞಾನದ (Thermodynamics) ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜಿಪಿಯು (GPU) ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ರ್‍ಯಾಕ್‌ಗಳು ಕೇವಲ 15-20 kW ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಸಿದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಜಿಪಿಯು ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ರ್‍ಯಾಕ್‌ಗೆ 80-150 kW ವರೆಗೆ ಅಗಾಧ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಈ ತೀವ್ರ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ (Evaporative Cooling) ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನೀರು ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿದಾಗ, ಅದರ ಶೇಕಡಾ 80 ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣಗೊಂಡು ಹಬೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆ ನೀರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲಚಕ್ರದಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ ಕೇವಲ ಆನ್-ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ನೀರನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ‘ಪರೋಕ್ಷ ಜಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು’ (Indirect Water Footprint) ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದದ್ದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಉಗಿ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬರ್ಕ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ 2024ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಪರೋಕ್ಷ ಜಲ ಬಳಕೆಯು ಆನ್-ಸೈಟ್ ನೇರ ಜಲ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಸುಮಾರು 12 ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಪವರ್ ಗ್ರಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದಾಗ ಅದು ದೇಶದ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾರಿ ಹೊರೆ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾಡೆಲ್ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯ ಹಂತಗಳ ಜಲ ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ

ಪೆಂಗ್ಫೀ ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಓಲೈ ರೆನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಸಿ ರಿವರ್‌ಸೈಡ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ “Making AI Less Thirsty” ಎಂಬ ಜಂಟಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದ ಜಲ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಿದೆ. ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ:

• ಮಾಡೆಲ್ ತರಬೇತಿ ಹಂತ (Model Training Phase): ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ವಾರಗಟ್ಟಲೆ ಅಥವಾ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಿಪಿಟಿ-3 ಮಾದರಿಯ ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಸುಮಾರು 5.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರು ಬಳಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನು ಮುಂದುವರಿದ ಜಿಪಿಟಿ-4 ಮಾದರಿಯ ತರಬೇತಿಯು ಸರಿಸುಮಾರು 592 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐಯೋವಾದ ವೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ ಮೊಯಿನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಜಿಪಿಟಿ-4 ತರಬೇತಿಗಾಗಿ ಜುಲೈ 2022 ರಲ್ಲಿ 11.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲನ್ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 2022 ರಲ್ಲಿ 13.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಗ್ಯಾಲನ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿದೆ. ಇನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜಿಪಿಟಿ-5 ಮಾದರಿಯ ತರಬೇತಿಯು ಸುಮಾರು 100 ಗಿಗಾವಾಟ್-ಅವರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ಅನ್ವಯಿಕ ಬಳಕೆ ಹಂತ (Inference Phase): ಮಾಡೆಲ್ ತರಬೇತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಗಳ ಇನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಹಂತವೇ ಶೇಕಡಾ 80 ರಿಂದ 90 ರಷ್ಟು ಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿ ಒಂದೇ ದಿನಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರೊಸೆಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಚಾಟ್‌ಜಿಪಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 100 ಪದಗಳ ಒಂದು ಇಮೇಲ್ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಕೇಳಿದರೆ ಅದು ಸರಿಸುಮಾರು 519 ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಶಕ್ತಿಯು ಒಂದು 10-ವ್ಯಾಟ್ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್ ಅನ್ನು 17 ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಬೆಳಗಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸುಮಾರು 29 ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ಜಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕಿರು ವಿಡಿಯೋವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ 4.1 ಲೀಟರ್ ನೀರು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್‌ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಔಟ್‌ಪುಟ್ ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ	ಅಂದಾಜು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ	ಅಂದಾಜು ಜಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು	ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹೋಲಿಕೆ
ಜಿಪಿಟಿ-3 ತರಬೇತಿ ಹಂತ	1.3 GWh ವರೆಗೆ	5.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್	ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹೈಪರ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಘಟಕಗಳು
ಜಿಪಿಟಿ-4 ತರಬೇತಿ ಹಂತ	50 ರಿಂದ 70 GWh	592 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್	ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಐಯೋವಾ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ
ಜಿಪಿಟಿ-5 ತರಬೇತಿ ಹಂತ	~100 GWh	1 ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್	ಆಫ್ರಿಕಾದ 7.7 ಲಕ್ಷ ಜನರ ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಶೀಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆ
ಪ್ರತಿ 100 ಪದಗಳ ಇಮೇಲ್ ಸೃಷ್ಟಿ	0.42 Wh ಪ್ರಾಂಪ್ಟ್ ಸರಾಸರಿ	~519 ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್	ಒಂದು ಅರ್ಧ ಲೀಟರ್ ಗಾತ್ರದ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಬಾಟಲಿ
ಸಾಮಾನ್ಯ AI ಚಿತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿ	ಪಠ್ಯಕ್ಕಿಂತ 1,450 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು	~29 ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ (ಎರಡು ಚಮಚ)	10-ವ್ಯಾಟ್ ಬಲ್ಬ್ ಅನ್ನು 17 ನಿಮಿಷ ಚಲಾಯಿಸುವ ಶಕ್ತಿ
ಸಂಕೀರ್ಣ AI ವಿಡಿಯೋ ಸೃಷ್ಟಿ	ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ	~4.1 ಲೀಟರ್	ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮಿತಿ

ಜಾಗತಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ಜಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಲ ಬಳಕೆ 2022ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇಕಡಾ 34 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2021 ರಿಂದ 2024ರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗೂಗಲ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜಲ ಬಳಕೆ 2024ರಲ್ಲಿ 31 ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗಳ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು “ವಾಟರ್ ಪಾಸಿಟಿವ್” ಆಗಲು ವಿವಿಧ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯು ಇಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷತಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ ಮತ್ತು ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಂಘರ್ಷ

ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೂಪರ್‌ಪವರ್ ಆಗಲು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಗಂಭೀರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತವು ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾ 18 ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಜಾಗತಿಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 4 ರಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇಶದ ಸುಮಾರು 60 ಕೋಟಿ ಜನರು ಈಗಾಗಲೇ ತೀವ್ರದಿಂದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ನೀರಿನ ಅಭಾವದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ಎನರ್ಜಿ, ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ವಾಟರ್ (CEEW) ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2020 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 520 MW ಇದ್ದುದು 2025 ರ ವೇಳೆಗೆ 1.5 GW ಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಇದು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 4.5 ರಿಂದ 6.5 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಈ ವೇಗದ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ 2019 ರಿಂದ 2025ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂದ ಸುಮಾರು 95 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ನಷ್ಟು ಅಗಾಧ ಹೂಡಿಕೆ ಬದ್ಧತೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2026ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು 2047ರ ವರೆಗೆ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿ ತೆರಿಗೆ ರಜೆ (Long-term Tax Holiday) ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ.

ರಿಲಯನ್ಸ್ ಜಿನ್ನ ನಗರದ ಜ್ಞಾನೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜಾಮ್‌ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದಾನಿ ಸಮೂಹವು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $10 ಬಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಲ ಬಳಕೆ 2022 ರಿಂದ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇಕಡಾ 59 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 4,390 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದೆ. ಸಿಇಇಡಬ್ಲ್ಯೂ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 150 ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು 2030 ರ ವೇಳೆಗೆ 358 ಬಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳ್ಳುವ ಆತಂಕವಿದೆ. ಎಸ್‌ಆಂಡ್‌ಪಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ (S&P Global) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಶೇಕಡಾ 60 ರಿಂದ 80 ರಷ್ಟು ಘಟಕಗಳು ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಜಲ ಒತ್ತಡವಿರುವ ವಲಯಗಳಲ್ಲೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಸ್ಥಳೀಯ ಜಲ ಯುದ್ಧಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳು: ಭಾರತೀಯ ನಗರಗಳ ಕೇಸ್ ಸ್ಟಡಿಗಳು

ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಜಲ ತೃಷೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಗಂಭೀರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಜಲ ಕಳವಳಗಳು ಮತ್ತು ನೈಜ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾಸ್ತವತೆ

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಗರವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು 32 ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 31 ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 26 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ಐದು ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಜಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಪೂರ್ವ ವಲಯದ ಐಟಿ ಕಾರಿಡಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿಗಾಗಿ ರೇಷನಿಂಗ್ ಮೊರೆಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ನಿರಂತರ ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಘರ್ಷ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.

ಐಟಿ ತಜ್ಞ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಪೈ ಅವರಂತಹ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಸಮರ್ಪಕ ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಪರಿಸರ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ಖುಷ್ಬು ಮತ್ತು ಶಶಾಂಕ್ ಅವರು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸಿಗದ ಕಾವೇರಿ ನೀರನ್ನು ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳ ಕೂಲಿಂಗ್ ಟವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಹರಿಸುವುದರ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಗರ / ಪ್ರದೇಶ	ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಲ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು	ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಭಾವ	ಭವಿಷ್ಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ
ಬೆಂಗಳೂರು	ಕಾವೇರಿ ನೀರು ಪಂಪಿಂಗ್ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಳ, ಅಂತರ್ಜಲ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ.	31 ಸಕ್ರಿಯ ಘಟಕಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2.6 ಕೋಟಿ ಲೀಟರ್ ಜಲ ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.	ತೀವ್ರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳವಳ ಮತ್ತು ಕಾವೇರಿ ವಿವಾದಗಳ ಜಟಿಲತೆ.
ಮುಂಬೈ (ಠಾಕೂರ್‌ಪಾಡಾ)	ಕೇವಲ ಶೇ. 4ರಷ್ಟು ಮುಂಬೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ.	ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಡ್ಜ್ ವತಿಯಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ 2,06,000 ಲೀಟರ್ ಜಲ ಬಳಕೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆ.	ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜಲ ಲಭ್ಯತೆಯ ಕಡಿತ.
ಹೈದರಾಬಾದ್	2027ರ ವೇಳೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 870 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ಜಲ ಕೊರತೆಯ ಭೀತಿ.	ಜಲ ಕೊರತೆ ಇದ್ದರೂ ಅಮೆಜಾನ್ ವತಿಯಿಂದ ಭಾರಿ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು.	2030ರ ವೇಳೆಗೆ 5 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ.
ತುಸಿಯಾನಾ (ಯು.ಪಿ)	ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಜಲದ ಮೇಲೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಲಂಬನೆ.	ಯೊಟ್ಟಾ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಪಕ್ಕದ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೋರ್‌ವೆಲ್ ಮಟ್ಟ 80 ಅಡಿ ಕುಸಿತ.	₹39,000 ಕೋಟಿ MoU ಅಡಿ ಇನ್ನೂ 6 ಬೃಹತ್ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಸಾಧ್ಯತೆ.
ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ	ಕಂಬಾಲಕೊಂಡ ವನ್ಯಧಾಮ ಮತ್ತು ಜಲಾಶಯದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯ.	ಮುದಸರ್ಲೋವಾ ಜಲಾಶಯದ ಜಲಾನಯನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮರಗಳ ಮಾರಣಹೋಮ.	ಗೂಗಲ್-ಅದಾನಿ-ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ 512 MW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ.

ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ತುಸಿಯಾನಾ ಗ್ರಾಮದ ಜಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಭಾರತದ ಗರಿಷ್ಠ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮುಂಬೈ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 4 ರಷ್ಟು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆ ನಿರಂತರ ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಕೊಳಚೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ 45 ಲೀಟರ್ ನೀರು ಸಿಕ್ಕರೆ, ಧನಿಕರ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ 135 ಲೀಟರ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ತೀವ್ರ ತಾರತಮ್ಯದ ನಡುವೆ, ಮುಂಬೈನ ಠಾಕೂರ್‌ಪಾಡಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಿಂಗಾಪುರ ಮೂಲದ ‘ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಡ್ಜ್’ ಸಂಸ್ಥೆಯ 7-ಮಹಡಿಯ ಉಕ್ಕಿನ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗೆ ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಯೂ ನಿರಂತರ ನೀರು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ 2,06,000 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ತುಸಿಯಾನಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲೂ ಎದುರಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ 8,20,000 ಚದರ ಅಡಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಯೊಟ್ಟಾ (Yotta) ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಕ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ 2,000 ನಾಗರಿಕರ ಅಂತರ್ಜಲ ಮಟ್ಟವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದೆ. ಹಿಂದೆ 20 ರಿಂದ 30 ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಂತರ್ಜಲವು ಈಗ 80 ಅಡಿಗಿಂತ ಕೆಳಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಯೊಟ್ಟಾ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ₹39,000 ಕೋಟಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಇನ್ನೂ 6 ಬೃಹತ್ ಘಟಕಗಳು ತಲೆಎತ್ತಲಿವೆ.

ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರದ ಜಲ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣಗಳು

ತೆಲಂಗಾಣದ ಪ್ರಮುಖ ಐಟಿ ಹಬ್ ಆಗಿರುವ ಹೈದರಾಬಾದ್ ನಗರವು 2027ರ ವೇಳೆಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 870 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಎದುರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಮೆಜಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿವೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 5 GW ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆರೆಗಳ ನೀರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬರಿದು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.

ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನ ಮುದಸರ್ಲೋವಾ ಜಲಾಶಯದ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್

ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂನ ಅಡವಿವರಂ-ಮುದಸರ್ಲೋವಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್-ಅದಾನಿ-ಏರ್‌ಟೆಲ್ ಜಂಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ $15 ಬಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ 160-ಎಕರೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಯೋಜನೆ ತೀವ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಿತ ಸೈಟ್ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಮೂಲವಾದ ಮುದಸರ್ಲೋವಾ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಕೇವಲ 120 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಾಮಗಾರಿಯು ಜಲಾಶಯದ ಜಲಾನಯನ ವಲಯವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕಂಬಾಲಕೊಂಡ ವನ್ಯಜೀವಿ ಧಾಮದ ಪರಿಸರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಮೇ 18, 2026 ರಂದು ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಫೋರಮ್ (HRF) ತಂಡವು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ, ಯಾವುದೇ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿ ಸಿಗುವ ಮೊದಲೇ ಅಲ್ಲಿನ ಸಾವಿರಾರು ಮರಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಕಡಿದು ಉರುಳಿಸಿರುವುದು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆದಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ ಸಂಸದ ಎಂ. ಶ್ರೀಭರತ್ ಮತ್ತು ಜಿವಿಎಂಸಿ ಆಯುಕ್ತ ಕೇತನ್ ಗಾರ್ಗ್ ಅವರು ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಜಲ ಕಂಟಕವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ನೀರನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಈ ಪರಿಸರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಮಾಡಿದ್ದ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಗಂಟೂರು ಪೊಲೀಸರ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ (ಟ್ವಿಟರ್) ವೇದಿಕೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಮಾಡಿದ್ದು ಭಾರೀ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಕ್ರೋಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿ ಮತ್ತು ಜಲ ದಕ್ಷತೆಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ವಿಧಾನಗಳು

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಅಗತ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಜಲ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯಮಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪವರ್ ಯೂಸೇಜ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ನೆಸ್ (PUE)

ಇದು ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಬಳಸುವ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಐಟಿ ಘಟಕಗಳು ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಅನುಪಾತವಾಗಿದೆ.

PUE = ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ, ಐಟಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ 

ಇದರ ಆದರ್ಶ ಮೌಲ್ಯವು 1.0 ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾಗತಿಕ ಸರಾಸರಿ 1.5 ರಷ್ಟಿದೆ.

ವಾಟರ್ ಯೂಸೇಜ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ನೆಸ್ (WUE)

ಇದು ತಂಪಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಐಟಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಬಳಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಾಗ ಸಿಗುವ ಮೌಲ್ಯವಾಗಿದೆ.

WUE = ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಒಟ್ಟು ನೀರು (Liters), ಐಟಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆ (kWh)

ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಥಿರ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳು 0.2{ L/kWh} ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ WUE ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು 2.5{ L/kWh} ವರೆಗೂ ನೀರನ್ನು ವ್ಯಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುಧಾರಿತ ದ್ರವ ತಂಪಾಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು

• ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಟು-ಚಿಪ್ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕೂಲಿಂಗ್: ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಜಿಪಿಯು ಮತ್ತು ಸಿಪಿಯುಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ನೇರವಾಗಿ ಕೋಲ್ಡ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಳಗೆ ಹರಿಯುವ ದ್ರವ ಮಾಧ್ಯಮವು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗಾಳಿ ಆಧಾರಿತ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಗಿಂತ ಶೇಕಡಾ 82 ರಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೇರ ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ತಡೆಯಬಹುದು.

• ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಕೂಲಿಂಗ್: ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸರ್ವರ್ ಯುನಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಾಹಕವಲ್ಲದ ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಡೈಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣವಿಲ್ಲದೆ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ PUE ಅನ್ನು 1.01 ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪಿಫಾಸ್ (PFAS) ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಮುಂದುವರಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಳವಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯೊಟ್ಟಾ ಡೇಟಾ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ನ ನವಿ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿರುವ 210 MW NM1 ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ 2025ರ ವೇಳೆಗೆ ಸುಮಾರು 16,000 ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ H100 ಮತ್ತು GH200 ಜಿಪಿಯು ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ದ್ರವ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಫಿ (Sify) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಚೆನ್ನೈ ಮತ್ತು ನೋಯ್ಡಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು 130 kW ವರೆಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ರ್‍ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಎನ್‌ವಿಡಿಯಾ ಡಿಜಿಎಕ್ಸ್-ರೆಡಿ (NVIDIA DGX-Ready) ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಎಸ್ (CtrlS) ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ ತನ್ನ 70 kW ರ್‍ಯಾಕ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಡೈರೆಕ್ಟ್-ಟು-ಚಿಪ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವ ಪ್ರಿಯಾಂಕ್ ಖರ್ಗೆ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸುಸ್ಥಿರ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹೊಸ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು

• ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಸಕೋಟೆ ಯೋಜನೆ: ಬೆಂಗಳೂರು ಜಲಮಂಡಳಿ (BWSSB) ವತಿಯಿಂದ ಹೊಸಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲುದ್ದೇಶಿಸಿರುವ 500 MW ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 60 ಮಿಲಿಯನ್ ಲೀಟರ್ (MLD) ದ್ವಿತೀಯ ಹಂತದ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ನೀರನ್ನು (Secondary-treated water) ಪೂರೈಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನೀರನ್ನು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕೆ (Tertiary treatment) ಒಳಪಡಿಸಿ ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಇಡೀ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪಾವಗಡ ಸೋಲಾರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಪೂರೈಸುವ ಮೂಲಕ ಇಡೀ ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜಲ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಯೋಜಿಸಿದೆ.

• ಬೆಂಗಳೂರಾಚೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಯೋಜನೆ (Beyond Bengaluru): ಭವಿಷ್ಯದ ಬೃಹತ್ ಹೈಪರ್‌ಸ್ಕೇಲ್ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬದಲು ಮಂಗಳೂರಿನ ಬೈಕಂಪಾಡಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 350 ಎಕರೆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಕೇಬಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸುಲಭ ಅವಕಾಶವಿರುವುದರಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.

ಜಲ ಭದ್ರತೆಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳು

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಾನಿಕಾರಕವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ದೇಶದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕಾಗಿದೆ:

• ಕಡ್ಡಾಯ ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ವಲಯೀಕರಣ (Hydrological Zoning): ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಲ ಒತ್ತಡವಿರುವ ಅಥವಾ ನಿರಂತರ ಬರಗಾಲ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೇಶದ 57% ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಮುಕ್ತ-ಲೂಪ್ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಆಧಾರಿತ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬಾರದು.

• ಮರುಬಳಕೆಯ ನೀರು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ ಕಡ್ಡಾಯ: ತಂಪಾಗಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಅಥವಾ ಅಂತರ್ಜಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಬದಲಾಗಿ ಕೇವಲ ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಹಂತದ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ನೀರು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಉಪ್ಪುನೀರು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.

• ಸಮಗ್ರ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವದ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (EIA Classification): ದೇಶದ ಇಐಎ (EIA) ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಡೇಟಾ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವರ್ಗದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ, ‘ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಸುವ ಉದ್ಯಮ’ ಎಂಬ ಹೊಸ ವರ್ಗದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಯೋಜನೆಗೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು.

• ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆ (Mandatory Disclosures): ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಜಲ ಬಳಕೆಯ ದರವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಲ ಅಡಿಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಬೇಕು.

ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯು ಕೇವಲ ವರ್ಚುವಲ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬದುಕನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ನೈಜ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅಮೂಲ್ಯ ಜೀವಜಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಮಾರಕವಾಗದಂತೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜಲ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವುದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ.

ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

North Karnataka Water Crisis – ಜಲಕ್ಷಾಮ, ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಗಿ ಜಾನಪದ ಆಚರಣೆಗಳು

Tyavanige Bomb Blast – ದಾವಣಗೆರೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

Ayodhya Temple Donation Probe – ರಾಮಮಂದಿರ ಕಾಣಿಕೆ ದುರುಪಯೋಗ ಆರೋಪ ಮತ್ತು SIT ತನಿಖೆಯ ಹಿನ್ನಲೆ

Bharatanatyam World Record – ಗಾಲ್ ಫೇಸ್ ಗ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ 5,000 ಕಲಾವಿದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನೃತ್ಯ ಸಾಧನೆ

Telegram Ban & NEET Security – ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ನಿರ್ಬಂಧ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ನೀಟ್ ಮರುಪರೀಕ್ಷೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲುಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE