Maternal Health Karnataka – ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿತ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

Maternal Health Karnataka – ತಾಯಂದಿರ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಮರಣ ಗುರಿಯ ಸಮಗ್ರ ವರದಿ

ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯದ ಜಾಗತಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ

ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೂಚಕವಾಗಿರದೆ, ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸುಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾಪಕವಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDG) 3.1 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಅನುಪಾತವನ್ನು (Maternal Mortality Ratio – MMR) ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಜೀವ ಜನನಗಳಿಗೆ 70 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಮಹತ್ತರ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ಹೆರಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ತಾಯಿಯ ಸಾವು ಕೇವಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈಫಲ್ಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಅದು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ದುರಂತವಾಗಿದೆ. ಗರ್ಭಿಣಿ ತಾಯಿಯ ಮರಣವು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸಮಾಜದ ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಮೇಲೂ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಮಾತೃ ಮರಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಾಗಿಸುವುದು ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವುದು ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ನೀತಿಗಳ ಪರಮೋಚ್ಚ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಅನುಪಾತವು ಹಿಂದೆ ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಜೀವ ಜನನಗಳಿಗೆ 178 ರಷ್ಟಿದ್ದು (SRS MMR Bulletin 2007-09), ನಿರಂತರ ನೀತಿ ನಿಯೋಜನೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 92 ಕ್ಕೆ (SRS MMR Bulletin 2016-18) ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆರೆಯ ಕೇರಳದಂತಹ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೂಚಕಗಳು ಇನ್ನೂ ಗಣನೀಯವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಒಳಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅಸಮತೋಲನಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯು ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂಶೋಧನಾ ವರದಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿರುವ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಗತಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಿಷನ್ ಜೀರೋ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಉಪಕ್ರಮ: ಕರ್ನಾಟಕ ಬಜೆಟ್ 2026 ರ ಹೊಸ ಕ್ರಾಂತಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾತೃ ಮರಣಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಬಲವಾದ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದೆ. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ 2026-27 ರ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಣನೀಯವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ನೀಡಲಾದ ‘ಮಿಷನ್ ಜೀರೋ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದಾದ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಉಪಕ್ರಮ’ವು (Mission Zero Preventable Maternal Death Initiative) ರಾಜ್ಯದ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ಈ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯ ಜಾರಿಯ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (MMR) 24% ರಷ್ಟು ಅದ್ಭುತವಾದ ಇಳಿಕೆ ದಾಖಲಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು:

ತಜ್ಞ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಯ ಆಡಿಟ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ: ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಉನ್ನತ ತಜ್ಞ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಿತಿಯು (State-level Technical Committee) ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಲೋಪಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಎದುರಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ ಅಥವಾ ಔಷಧ ವಿತರಣೆಯ ವಿಳಂಬವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ತಕ್ಷಣವೇ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ದೈನಂದಿನ ಕಡ್ಡಾಯ ಭೇಟಿ: ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದೋಷಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ದಿನಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹೆರಿಗೆ ಕೊಠಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೊಠಡಿಗಳಿಗೆ (Operation Theatres) ಖುದ್ದಾಗಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ಲಭ್ಯತೆ, ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಶುಚಿತ್ವ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗಾವಣೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ (Transfer Protocol) ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಜಾರಿ: ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ಕೆಳಹಂತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ನಿಗಾ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ವಿಳಂಬ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಲೋಪಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೊಸ ವರ್ಗಾವಣೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಹಣಕಾಸು ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮೇಲ್ದರ್ಜೀಕರಣ: ಸಮಗ್ರ ನವಜಾತ ಶಿಶು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ಮುನ್ನಾ ಆರೈಕೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮತ್ತು ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳ ನಿರಂತರ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ₹10 ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅನುದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆರಿಗೆ ಕೊಠಡಿಗಳು: ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಹೆರಿಗೆ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ‘ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆರಿಗೆ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು’ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಪೌಷ್ಟಿಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ (NRC) ವಿಸ್ತರಣೆ: ತೀವ್ರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ (Severe Acute Malnutrition – SAM) ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಮಕ್ಕಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ತಾಯಂದಿರ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಲು, ಪ್ರಸ್ತುತ 86 ತಾಲೂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಪುನರ್ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಇನ್ನುಳಿದ 63 ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ₹6 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.
AB-ArK ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ದರಗಳ ಪರಿಷ್ಕರಣೆ: ಆಯುಷ್ಮಾನ್ ಭಾರತ್ – ಆರೋಗ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ (AB-ArK) ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2018 ರ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ದರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿ, ಹೆಲ್ತ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ (HBP)-2022 ರ ಆಧುನಿಕ ದರಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು ₹400 ಕೋಟಿಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಯಶಸ್ವಿನಿ ಯೋಜನೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿ ಹಾಗೂ ನೌಕರರ ರಾಜ್ಯ ವಿಮಾ (ESI) ನಿಧಿಗಳ ಸಮನ್ವಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಸಹಯೋಗದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನದ (NHM) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೃಹತ್ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೆರಿಗೆ ಮುಗಿದು ಪ್ರಸವೋತ್ತರ ಹಂತದವರೆಗಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾತೃತ್ವ ಭರವಸೆ ಯೋಜನೆ (SUMAN)

ಕೇಂದ್ರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10, 2019 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ‘ಸುಮಾನ್’ (SUMAN) ಯೋಜನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗರ್ಭಿಣಿ, ಪ್ರಸವೋತ್ತರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ, ಉನ್ನತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಿರಾಕರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು (Zero Tolerance for Denial of Services) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ.

ಸುಮಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ನಾಲ್ಕು ಹೆರಿಗೆ ಮುನ್ನಾ ತಪಾಸಣೆಗಳು (ANC), ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ ಹೆರಿಗೆ, ಉಚಿತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೇಸಿಕ್, ಬಿಇಎಂಒಎನ್‌ಸಿ (BEmONC) ಮತ್ತು ಸಿಇಎಂಒಎನ್‌ಸಿ (CEmONC) ಎಂಬ ಸೇವಾ ಖಾತರಿ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಗಳು ಎದುರಾದರೆ 104 ಉಚಿತ ಸಹಾಯವಾಣಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಸುಮಾನ್ ವೆಬ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾತೃತ್ವ ಅಭಿಯಾನ (PMSMA) ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾತೃತ್ವ ಅಭಿಯಾನವು (PMSMA) ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ತಪಾಸಣೆಯನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ 9 ನೇ ತಾರೀಖಿನಂದು ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಜ್ಞ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞರು, ಪ್ರಸೂತಿ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮೂಲಕ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಉಚಿತ ತಪಾಸಣೆ, ಅತ್ಯಗತ್ಯ ರಕ್ತದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ (USG) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವೆಂದರೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (High-Risk Pregnancies) ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಯ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ‘ಹಸಿರು ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್’ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ರಕ್ತಹೀನತೆ ಅಥವಾ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆಯಂತಹ ಅಪಾಯ ಹೊಂದಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ‘ಕೆಂಪು ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್’ ನೀಡಿ ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ನಿಗಾವಣೆಯಡಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞರು ಸಹ ಈ ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಸೂತಿ ತಜ್ಞರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವು (FOGSI) ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ 2022 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ವಿಸ್ತರಿತ ‘ಇ-ಪಿಎಂಎಸ್‌ಎಂಎ’ (e-PMSMA) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಸಕಾಲಿಕ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಕರೆತರುವ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಗದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆ (JSY)

ಜನನಿ ಸುರಕ್ಷಾ ಯೋಜನೆಯು (JSY) ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ (BPL) ಗರ್ಭಿಣಿಯರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮನೆಯ ಹೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2005 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಒಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಉತ್ತೇಜಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕವು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳ (HPS – High Performing States) ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ.

ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ನಗದು ಸಹಾಯಧನದ ವಿವರಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ: ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ಸಿ/ಎಸ್ಟಿ ವರ್ಗದ ತಾಯಿಗೆ ₹700 ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಗೆ ₹600 ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯ ಈ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ₹300 ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ತಪಾಸಣಾ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ₹300 ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ: ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಾಯಿಗೆ ₹600 ಹಾಗೂ ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಗೆ ₹400 ನಗದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳನ್ನು ತಲಾ ₹200 ರಂತೆ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾದರೆ: ಬಿಪಿಎಲ್ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಅನಿವಾರ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವರಿಗೆ ತುರ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗಾಗಿ ₹500 ನಗದು ನೆರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಜನನಿ ಶಿಶು ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ (JSSK)

ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಜನನಿ ಶಿಶು ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು (JSSK) ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗರ್ಭಿಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಜನಿಸಿದ 30 ದಿನಗಳವರೆಗಿನ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಪೀಡಿತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಹೆರಿಗೆಯ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಲದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಸಹಜ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಉಚಿತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಔಷಧಿಗಳು, ಉಚಿತ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಯಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಮನೆಯಿಂದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆತರಲು, ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಉನ್ನತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ರವಾನಿಸಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಬಿಡುವ ಸಾರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಆಧಾರಿತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜ್ಯದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಮಾತೃಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆ: ಬಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಊಟದ ಕ್ರಾಂತಿ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಳಿದ ಭಾಗಗಳ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 2017 ರಂದು ‘ಮಾತೃಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆ’ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪುರೇಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ:

ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರಿಗೆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ (ತಿಂಗಳಿಗೆ 25 ದಿನಗಳು) ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಯುಕ್ತ ಬಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಊಟವನ್ನು (Hot Cooked Meals) ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಬಿಸಿ ಊಟವು ಗರ್ಭಿಣಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯವಾಗಿ ಬೇಕಾದ ಒಟ್ಟು ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಯ 40-45% ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಶಕ್ತಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಫೋಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್ (IFA) ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ತೂಕದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ ಊಟ ನೀಡುವ ಬದಲು ಒಣ ಪಡಿತರವನ್ನು ಮನೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (Take-Home-Rations) ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಒಣ ಪಡಿತರವನ್ನು ಗರ್ಭಿಣಿಯೊಬ್ಬಳೇ ಬಳಸುವ ಬದಲು ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸುಧಾರಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಗಂಭೀರ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯನವರು 2026 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಣ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಬಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಊಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಿಬಿಪಿಎಸ್ (CBPS) ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು 87.8% ಕುಟುಂಬಗಳು ಮಾತೃಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ (SC), ಪರಿಶಿಷ್ಟ pಂಗಡ (ST) ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಪಾತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಆರಂಭಿಕ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಣಂತಿಯರ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಷೇಧಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಬಳಕೆ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.

ಮಡಿಲು ಕಿಟ್ ಯೋಜನೆ: ಪ್ರಸವೋತ್ತರ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಮತ್ತು ಶಿಶು ರಕ್ಷಣೆ

ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ಬಡ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ‘ಮಡಿಲು ಕಿಟ್ ಯೋಜನೆ’ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ಮತ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ತಾಯಿ ಕಾರ್ಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಬಾಣಂತಿಗೆ ₹1,500 ರಿಂದ ₹1,675 ಮೌಲ್ಯದ 19 ಅಗತ್ಯ ದೈನಂದಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಿಟ್ ಅನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ 19 ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಬಳಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಸಾಬೂನುಗಳು, ಕೊಬ್ಬರಿ ಎಣ್ಣೆ, ಮಗುವಿನ ಕಾಲುಚೀಲಗಳು, ಹತ್ತಿ ಡೈಪರ್, ಫ್ಲಾನೆಲ್ ಬಟ್ಟೆಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ ಹೊದಿಕೆ, ಪ್ರಸವದ ನಂತರ ಬಳಸುವ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಲ್ಟ್ (Abdominal Belt), ರಬ್ಬರ್ ಶೀಟ್ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಲು ಉಣ್ಣೆಯ ಸ್ವೆಟರ್ ಸೇರಿವೆ.
ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಣಿ ವಿಲಾಸ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳ ಒತ್ತಡವಿರುವ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರೋಗಿಗಳ ಸಂಬಂಧಿಕರೇ ಈ ಕಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಗಡೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದುರುಪಯೋಗದ ದೂರುಗಳು ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದು, ಇಂತಹ ಲೋಪಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ತಾಯಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಐಸಿಡಿಎಸ್ ನ ವಿಕಾಸ

ತಾಯಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆಯು 2009 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಡ ಕುಟುಂಬದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹6,000 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ₹2,000 ರಂತೆ ಮೂರು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಲು ಗರ್ಭಿಣಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 19 ವರ್ಷ ತುಂಬಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹1 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ‘ತಾಯಿ ಕಾರ್ಡ್’ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಮಗ್ರ ಶಿಶು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳ (ICDS) ಇತಿಹಾಸವು ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2, 1975 ರಂದು ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಟಿ. ನರಸೀಪುರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 100 ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಕಂದಾಯ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಯೋಜನೆಯು ತನ್ನ 50 ನೇ ವರ್ಷದ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂಗನವಾಡಿಗಳ ಸಮಗ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಕರ್ನಾಟಕ ಭಾಗದ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲದ ಒಟ್ಟು 1,668 ಅಂಗನವಾಡಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ವಿಶಿಷ್ಟ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ 3: ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ

ಯೋಜನೆಯ ಹೆಸರು	ಒದಗಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು	ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು / ಕಿಟ್ ಮೌಲ್ಯ	ಮುಖ್ಯ ಅರ್ಹತೆಗಳು	ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ಮಾತೃಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆ	ಅಂಗನವಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಬಿಸಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಊಟ, ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಮಾತ್ರೆಗಳು, ತೂಕದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ.	ಬಿಸಿ ಊಟದ ದೈನಂದಿನ ವೆಚ್ಚ (ನೇರ ನಗದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ).	ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿ ತಾಯಂದಿರು.	ಪಡಿತರ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಒಣ ಪಡಿತರದ ಬದಲು ನೇರ ಬಿಸಿ ಊಟ ನೀಡುವಿಕೆ.
ಮಡಿಲು ಕಿಟ್ ಯೋಜನೆ	ಬಾಣಂತಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾಪಾಡಲು 19 ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಕಿಟ್ ವಿತರಣೆ.	ಪ್ರತಿ ಕಿಟ್‌ನ ಮೌಲ್ಯ ಸುಮಾರು ₹1,500 ರಿಂದ ₹1,675.	ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ತಾಯಿ ಕಾರ್ಡ್ ಹೊಂದಿರುವ ಬಿಪಿಎಲ್ ತಾಯಂದಿರು.	ಮಗುವಿನ ಸ್ವೆಟರ್, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆ.
ತಾಯಿ ಭಾಗ್ಯ ಯೋಜನೆ	ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಬಾಣಂತಿಯರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು.	ಒಟ್ಟು ₹6,000 (ತಲಾ ₹2,000 ರಂತೆ ಮೂರು ಕಂತುಗಳು).	ಕರ್ನಾಟಕದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರಬೇಕು, ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 19 ವರ್ಷ, ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ₹1 ಲಕ್ಷ ಮೀರಬಾರದು.	ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಹೆರಿಗೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ನಿಯಮ.
ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ	ಅಂಗನವಾಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಪೂರೈಕೆ (ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 300 ದಿನಗಳು).	ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ (ನೇರ ನಗದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ).	0-6 ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಬಾಣಂತಿಯರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಹುಡುಗಿಯರು.	ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ 600 ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು 18-20 ಗ್ರಾಂ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಖಾತರಿ.

ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಯ ಮಾತೃತ್ವ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಅಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ದೀನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಿಂದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುವ ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಜಾಗೃತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿತ ಮಹಿಳಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇತರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಡಳಿಯು (KBOCWWB) ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿದೆ.

ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಂಡ್ ಯೋಜನೆ (Maternity Assistance)

ಕಾರ್ಮಿಕ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧಿಕೃತ ಲೇಬರ್ ಕಾರ್ಡ್ (Labour Card) ಹೊಂದಿರುವ ನೋಂದಾಯಿತ ಮಹಿಳಾ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನಿಸಿದರೆ ₹30,000 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯಧನ ಮತ್ತು ಗಂಡು ಮಗು ಜನಿಸಿದರೆ ₹20,000 ಹಣವನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವು ಕೇವಲ ಮೊದಲ ಎರಡು ಹೆರಿಗೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಅರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇವಾ ಸಿಂಧು (Seva Sindhu) ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಟಲ್ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳಾದ ಬಿಪಿಎಲ್ ಕಾರ್ಡ್, ಆಧಾರ್ ಕಾರ್ಡ್, ಲೇಬರ್ ಕಾರ್ಡ್, ಮಗುವಿನ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಡಿಸ್ಚಾರ್ಜ್ ಸಮರಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅನುಮೋದನೆಯ ನಂತರ ನೇರ ನಗದು ವರ್ಗಾವಣೆ (DBT) ಮೂಲಕ ಹಣ ಜಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ತಾಯಿ ಮಗು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಯೋಜನೆ

ಹೆರಿಗೆಯಾದ ನಂತರ ಮಗುವಿನ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ನೋಂದಾಯಿತ ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯ ಮಗುವಿಗೆ 3 ವರ್ಷ ತುಂಬುವವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ₹500 ರಂತೆ ಒಟ್ಟು ₹6,000 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಗೂ ಸಹ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೌಲಭ್ಯ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಹೆರಿಗೆಯಾದ ಆರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ (PMMVY 2.0) ಮತ್ತು ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆಯು (PMMVY) ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ 60:40 ರ ಆರ್ಥಿಕ ಹಂಚಿಕೆಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ವೇತನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಪಿಎಂಎಂವಿವೈ 2.0 ನ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಗಳು

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ‘ಮಿಷನ್ ಶಕ್ತಿ’ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2022 ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪಿಎಂಎಂವಿವೈ 2.0 (PMMVY 2.0) ಎಂದು ನವೀಕರಿಸಿದೆ. ಈ ನವೀನ ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ ಹೆರಿಗೆಯ ಸಹಾಯಧನವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡದೆ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಜನನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಗಂಭೀರ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟಿದೆ.

ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಂತುಗಳ ವಿತರಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಕೆಳಕಂಡಂತಿದೆ:

ಮೊದಲನೆಯ ಮಗುವಿನ ಜನನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ₹5,000 ಸಹಾಯಧನವನ್ನು ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಕಂತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹3,000 ಹಣವನ್ನು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ತಪಾಸಣೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಕಂತಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ₹2,000 ಹಣವನ್ನು ಮಗುವಿನ ಜನನ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿಗೆ 14 ವಾರಗಳ ಲಸಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಎರಡನೇ ಮಗು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹೆಣ್ಣು ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಜನನ ದರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ₹6,000 ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನವನ್ನು ಹೆರಿಗೆಯ ನಂತರ ಒಂದೇ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಖಾತೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಜಮೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಜಿದಾರ ಮಹಿಳೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 19 ವರ್ಷ ತುಂಬಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆಯಾದ 270 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ.

ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ, ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ (BBBP) ಜೊತೆಗಿನ ಸಮನ್ವಯತೆ

ಜನವರಿ 22, 2015 ರಂದು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ‘ಬೇಟಿ ಬಚಾವೋ, ಬೇಟಿ ಪಢಾವೋ’ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿಯಾನವು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಲಿಂಗ ಆಧಾರಿತ ಭ್ರೂಣ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಜಾರಿಗೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಿಎಂಎಂವಿವೈ 2.0 ರ ಎರಡನೇ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿನ ವಿಶೇಷ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ ಧನ ಮತ್ತು ಬಿಬಿಬಿಪಿ ಅಭಿಯಾನಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ राज्यದ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ.

ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯಶಸ್ವಿ ಮಾದರಿ: ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಅನುಪಾತ ಕಡಿತದ ಸಮಗ್ರ ಅವಲೋಕನ

ಕರ್ನಾಟಕದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕಳೆದ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಅಪೂರ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಇತರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.

ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರಿತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸುಧಾರಣೆ

ಜಿಲ್ಲಾ ಆರೋಗ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಗತಿ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ :

೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಅನುಪಾತವು (MMR) ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಜೀವ ಜನನಗಳಿಗೆ 76.50 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕ್ರಮಗಳಿಂದಾಗಿ 2025 ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಅನುಪಾತವು ಬರೋಬ್ಬರಿ 30.20 ಅಥವಾ 32.2% ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದೆ. ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸರಾಸರಿ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ದರವಾದ 69 ಕ್ಕಿಂತ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ತಾಯಂದಿರ ಮರಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 2024 ರಲ್ಲಿ 28 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಅದು 2025 ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕೇವಲ 9 ರಿಂದ 11 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯು ಶಿಶು ಮರಣ ದರವನ್ನು (IMR) ರಾಜ್ಯದ ಸರಾಸರಿ 19% ಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಕೇವಲ 11.1% ಕ್ಕೆ ತಗ್ಗಿಸಿದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 311 ಶಿಶು ಮರಣಗಳು ವರದಿಯಾಗಿವೆ.

ಕೋಷ್ಟಕ 4: ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಾತೃ ಹಾಗೂ ಶಿಶು ಮರಣ ಸೂಚಕಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಧನೆ (2024-2025)

ಸಾಲು	ಸೂಚಕದ ಹೆಸರು	ವರ್ಷ 2024 ರ ಸ್ಥಿತಿ	ವರ್ಷ 2025 ರ ಸ್ಥಿತಿ	ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು
1	ತಾಯಂದಿರ ಮರಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ	28 ಮರಣಗಳು	11 ಮರಣಗಳು (ಮತ್ತೊಂದು ವರದಿಯಲ್ಲಿ 9)	ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಸಕಾಲಿಕ ಪತ್ತೆ, ತಾಯಿ ಕಾರ್ಡ್ ಆಧಾರಿತ ನಿರಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆ.
2	ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಅನುಪಾತ (MMR)	76.50 (ಪ್ರತಿ 1 ಲಕ್ಷ ಜನನಗಳಿಗೆ)	30.20 (ಪ್ರತಿ 1 ಲಕ್ಷ ಜನನಗಳಿಗೆ)	ಕೆಪಿಎಂಇ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಕಠಿಣ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮರಣಗಳ ಕಡ್ಡಾಯ ಆಡಿಟ್ ಸಭೆಗಳು.
3	ಶಿಶು ಮರಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ	ದತ್ತಾಂಶ ಅಲಭ್ಯ	311 ಶಿಶು ಮರಣಗಳು	ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲಸಿಕಾಕರಣ ಅಭಿಯಾನ, ಮನೆ-ಮನೆಗೆ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಆರೈಕೆ ಸೇವೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ.
4	ಶಿಶು ಮರಣ ದರ (IMR)	ದತ್ತಾಂಶ ಅಲಭ್ಯ	11.10%	ಮನೆ ಆಧಾರಿತ ಶಿಶು ಆರೈಕೆ (HBNC/HBYC) ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಜಾರಿ.

ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಯಶಸ್ವಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಗಳು

ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲಾ ಪಂಚಾಯತ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO) ಯುಕೆಶ್ ಕುಮಾರ್ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಜಿ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಕಾಂತ್ ರೆಡ್ಡಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ :

ಉತ್ತಮ ಕಾಯಾಕಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ: ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮತ್ತು ನಗರ ಭಾಗದ ಒಟ್ಟು 123 ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು (ನಂಜನಗೂಡು, ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ, ಟಿ. ನರಸೀಪುರ, ಎಚ್.ಡಿ. ಕೋಟೆ, ಹುಣಸೂರು ಮತ್ತು ಕೆ.ಆರ್. ನಗರ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕಾಯಾಕಲ್ಪ (Kayakalpa) ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದಿವೆ.
ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ: ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರ ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಟ್ಟು 13,910 ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿ, ಹೆರಿಗೆಯ ತನಕ ವಿಶೇಷ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಗಾ ವಹಿಸಿ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಕ್ರಮ: ಕರ್ನಾಟಕ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (KPME) ಕಾಯ್ದೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ತೋರಿದ ಮತ್ತು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡದ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭಾರಿ ಮೊತ್ತದ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಮನೆ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಆರೈಕೆ: ಹೋಮ್-ಬೇಸ್ಡ್ ನ್ಯೂಬಾರ್ನ್ ಕೇರ್ (HBNC) ಮತ್ತು ಹೋಮ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಕೇರ್ ಫಾರ್ ಯಂಗ್ ಚೈಲ್ಡ್ (HBYC) ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಬಾಣಂತಿಯರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಶಿಶುಗಳ ಲಸಿಕಾಕರಣ ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಕಿಲಕರಿ ಆಡಿಯೋ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ಜಾಗೃತಿ: ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಕಿಲಕರಿ (Kilkari) ಉಚಿತ ಆಡಿಯೋ ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ತಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ (NFHS-4 vs NFHS-5)

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ-4 (NFHS-4) ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮೀಕ್ಷೆ-5 (NFHS-5) ರ ನಡುವಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಧಿಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ತಿರುವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಧನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹಿನ್ನಡೆಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಧನಾತ್ಮಕ ಸೂಚಕಗಳ ಸುಧಾರಣೆ

ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲೇ (ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಮೊದಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ) ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಹೆರಿಗೆ ಮುನ್ನಾ ತಪಾಸಣೆ (ANC) ಪಡೆಯುವ ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಪ್ರಮಾಣವು 65.9% ರಿಂದ 71% ಕ್ಕೆ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ.
ಹೆರಿಗೆಯಾದ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸವೋತ್ತರ ತಪಾಸಣೆ (PNC) ಪಡೆಯುವ ತಾಯಂದಿರ ಪ್ರಮಾಣವು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 65.5% ರಿಂದ 87.4% ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.
ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹೆರಿಗೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣವು 94% ರಿಂದ 97% ಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಯಾದ 88.6% ಕ್ಕಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಧನುರ್ವಾಯು ರೋಗದ ವಿರುದ್ಧ ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಟೆಟಾನಸ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಮಾಣವು 93.6% ರಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಸಹ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (92%) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಕಳವಳಕಾರಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು

ಹೆರಿಗೆ ಮುನ್ನಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಠ 4 ಭೇಟಿಗಳ (ANC visits) ಪ್ರಮಾಣವು 70.1% ರಿಂದ 58.1% ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರುವುದು ಇಲಾಖೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ.
ತಾಯಂದಿರ ಮರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ರಕ್ತಹೀನತೆಯು (Anaemia) 15 ರಿಂದ 49 ವರ್ಷದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ NFHS-4 ರಲ್ಲಿದ್ದ 44.8% ರಿಂದ NFHS-5 ರ ವೇಳೆಗೆ 47.8% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಮತ್ತು ಫೋಲಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಇಳಿಕೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಖಾಸಗಿ ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ (C-Section) ಪ್ರಮಾಣವು 52.5% ಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಾಸಗಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (47.4%) ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೆರಿಗೆ ನೋವು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆ, ಐವಿಎಫ್ (IVF) ಗರ್ಭಧಾರಣೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ भय ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯು ಈ ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಭೌಗೋಳಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ದಾವಣಗೆರೆ, ಹಾವೇರಿ, ರಾಮನಗರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನನದ ಅವಧಿಯ ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು (SRB) ಕೇವಲ 724 ರಿಂದ 849 ಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕೊಡಗು, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ತುಮಕೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 1123 ರಿಂದ 1190 ರಷ್ಟು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.
ಮಕ್ಕಳ ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ (Stunting) ಪ್ರಮಾಣವು ಬಾಗಲಕೋಟೆ, ವಿಜಯಪುರ, ಧಾರವಾಡ, ಗದಗ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪಳ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಅಂದರೆ 45.2% ರಿಂದ 56.7% ರಷ್ಟು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ದೋಷಗಳು

ಭಾರತದ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಂತೆ ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸದೆ ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತಾಗಿದೆ.

ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯರ ಕೊರತೆ

ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನುರಿತ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞರು, ಅರಿವಳಿಕೆ ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ದಾದಿಯರ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆಯಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ವೇತನ, ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವಸತಿ ತೊಂದರೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವೈದ್ಯರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೆರಿಗೆ ಘಟಕಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದು, ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಹೆರಿಗೆಯ ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 30 ರಿಂದ 100 ಮೈಲಿಗಳಷ್ಟು ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಯಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಹೆರಿಗೆಯಾಗುವ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವದಿಂದ ತಾಯಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.

ಔಷಧಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊರತೆ: ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಕಹಿ ಘಟನೆ

ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಕರಣೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಹಿಯಾದ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳ್ಳಾರಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಹೆರಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ತಾಯಂದಿರ ಸರಣಿ ಮರಣಗಳು. ಈ ದುರಂತಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಐವಿ ದ್ರವಗಳು (Substandard IV Fluids) ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪಾಲನೆಯ ಕೊರತೆಯೇ ನೇರ ಕಾರಣವೆಂದು ವರದಿಗಳು ದೃಢಪಡಿಸಿವೆ.

ಹೆರಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಣಂತಿಯರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವ ತೀವ್ರ ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು (Postpartum Hemorrhage – PPH) ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಆಕ್ಸಿಟೋಸಿನ್ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಐವಿ ದ್ರವಗಳು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ರಕ್ತಸ್ರಾವವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ತಾಯಂದಿರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಔಷಧಿಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಕಾಪಾಡುವುದು ಜೀವ ಉಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.

ಶಿಫಾರಸುಗಳು

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾತರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತಡೆಯಬಹುದಾದ ಹೆರಿಗೆ ಮರಣಗಳನ್ನು ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನೀತಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಯಶಸ್ಸು ತರುತ್ತಿವೆ. ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಾಧನೆಯು ಯೋಜಿತ ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದ ತಾಯಂದಿರ ಸಾವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಕೊರತೆ, ಔಷಧಿಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ವೈಫಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಸೇರಿಯನ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಅನಗತ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳದಂತಹ ಗಂಭೀರ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ತಾಯಂದಿರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕಿಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಾರ್ಯಸಾಧು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಬಹುದು:

ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಔಷಧ ಗುಣಮಟ್ಟ ತಪಾಸಣೆ: ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ಯಾಚ್ ಔಷಧಿಗಳು, ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳು ಮತ್ತು ಐವಿ ದ್ರವಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕು. ಲೋಪವೆಸಗುವ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಕಠಿಣ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ಜಾಲದ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆ: ತಜ್ಞ ವೈದ್ಯರಿಲ್ಲದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಹೆರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಹೆರಿಗೆ ತಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಟೆಲಿಮೆಡಿಸಿನ್ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಜೋಡಿಸಬೇಕು. ಇದು ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್: ಗರ್ಭಿಣಿಯರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆರಿಗೆ ಮುನ್ನಾ ಮತ್ತು ಹೆರಿಗೆ ನಂತರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳ (EHR) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಬೇಕು. ಇದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯರನ್ನು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.
ಲೇಬರ್ ಕಾರ್ಡ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಳೀಕರಣ: ಕಟ್ಟಡ ಕಾರ್ಮಿಕ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ತಾಯಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಬಾಂಡ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮಗು ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಯೋಜನೆಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಇಲಾಖೆಯ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರಳಗೊಳಿಸಬೇಕು.
ಮುಂಚೂಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಕೌಶಲ್ಯ ವೃದ್ಧಿ: ಆಶಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರು ಮತ್ತು ಅಂಗನವಾಡಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆಯರಿಗೆ ಅಪಾಯದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಗುರುತಿಸಲು ನಿರಂತರ ತರಬೇತಿ ನೀಡಬೇಕು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆರಿಗೆ ಸಹಾಯಕರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಸೂಲಗಿತ್ತಿಯರ (Certified Midwives) ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು.

ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ

Sukanya Samriddhi Scheme – ₹30 ಲಕ್ಷ ನಿಧಿ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

KEO Micro PC Scheme – ಕರ್ನಾಟಕದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಂದಕ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಹೊಸ ಮೈಕ್ರೋ ಪಿಸಿ ಯೋಜನೆ

LIC Bima Sakhi Scheme – ಮಹಿಳಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಎಲ್‌ಐಸಿ ಬಿಮಾ ಸಖಿ ಯೋಜನೆ

Rapido Pink Bike Taxi – ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣದ ಹೊಸ ಸಾರಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ

KBOCWWB Welfare Schemes – ಕರ್ನಾಟಕ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತಾ ಯೋಜನೆಗಳು

ಪ್ರಮುಖ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು

ವಾಟ್ಸಾಪ್‌ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE
ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್	CLICK HERE