India-Bangladesh Energy Support – ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತದಿಂದ 5,000 ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ನೆರವು

India-Bangladesh Energy Support – ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಇಂಧನ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಡೀಸೆಲ್ ಸಹಾಯ

೨೦೨೬ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ ಸರಪಳಿಯನ್ನು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ, ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟವು ಕೇವಲ ಗಡಿಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ “ಭೂಕಂಪನ” ದಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನೇರ ಸಂತ್ರಸ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವೂ ಒಂದು. ತನ್ನ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಶೇಕಡಾ ೯೫ ರಷ್ಟು ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು, ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರ ಡೀಸೆಲ್ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಂದಿಗ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ‘ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮೈತ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್’ (IBFP) ಮೂಲಕ ೫,೦೦೦ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದೆ. ಈ ವರದಿಯು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಮೂಲ, ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಆಯಾಮಗಳು ಹಾಗೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ.

ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ೨೦೨೬ರ ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ ಯುದ್ಧದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

೨೦೨೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೮ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ‘ಆಪರೇಷನ್ ಎಪಿಕ್ ಫ್ಯೂರಿ’ (Operation Epic Fury) ಯುದ್ಧವು ಇರಾನ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಇರಾನ್ ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾರ್ಗವಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು (Strait of Hormuz) ಬಂದ್ ಮಾಡಿತು. ಜಗತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ತೈಲ ಪೂರೈಕೆಯ ಸುಮಾರು ೨೦% ಈ ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ರಮವು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.

ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು	ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (ಪೂರ್ವ ಯುದ್ಧ)	ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (ಯುದ್ಧದ ಸಮಯ)	ಬದಲಾವಣೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು
ಬ್ರೆಂಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ (ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ)	೭೦	೧೧೦ – ೧೨೦	~೬೦% – ೭೦% ಏರಿಕೆ
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಬೆಲೆ (ಪ್ರತಿ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗೆ)	೩.೭೮	೪.೭೮	~೨೬% ಏರಿಕೆ
ಜಾಗತಿಕ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕುಸಿತ	ಸಾಮಾನ್ಯ	೬.೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಬ್ಯಾರೆಲ್/ದಿನ ಇಳಿಕೆ	ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊರತೆ
ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ (ಹಡಗು ಬಾಡಿಗೆ)	ಸಾಮಾನ್ಯ	೫೦% – ೬೦% ಏರಿಕೆ	ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚ

ಈ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಇಂಧನ ಆಮದುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದುಬಾರಿ ತೈಲವನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕಚ್ಚಾ ತೈಲದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ ೧೦% ಏರಿಕೆಯು ಜಾಗತಿಕ ಹಣದುಬ್ಬರವನ್ನು ೦.೪% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ನಿಧಿ (IMF) ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ.

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ಜಾಗತಿಕ ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯತ್ಯಯದ ಭೀತಿಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ “ಪ್ಯಾನಿಕ್ ಬೈಯಿಂಗ್” (Panic Buying) ಅಥವಾ ಆತಂಕದ ಖರೀದಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಸಾಲುಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಅಭಾವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇಂಧನವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (BPC) ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ.

ಮಾರ್ಚ್ ೬, ೨೦೨೬ ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಇಂಧನ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವಿಧ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಇಂಧನ ಪಡಿತರ ಮಿತಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ:

ವಾಹನ ವರ್ಗ	ಇಂಧನ ವಿಧ	ಗರಿಷ್ಠ ಹಂಚಿಕೆ ಮಿತಿ (ಪ್ರತಿ ಖರೀದಿಗೆ)
ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್	ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಆಕ್ಟೇನ್	೨ ಲೀಟರ್
ಖಾಸಗಿ ಕಾರುಗಳು	ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಆಕ್ಟೇನ್	೧೦ ಲೀಟರ್
ಜೀಪ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬಸ್‌ಗಳು	ಡೀಸೆಲ್	೨೦ – ೨೫ ಲೀಟರ್
ಸ್ಥಳೀಯ ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಿನಿಬಸ್‌ಗಳು	ಡೀಸೆಲ್	೭೦ – ೮೦ ಲೀಟರ್
ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಕ್‌ಗಳು	ಡೀಸೆಲ್	೧೦೦ – ೧೨೦ ಲೀಟರ್

ಈ ಮಿತಿಗಳು ಸಾರಿಗೆ ವಲಯದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚವು ದುಪ್ಪಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ: ‘ಮೈತ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್’ ಮತ್ತು ೫,೦೦೦ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಪೂರೈಕೆ

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಈ ಇಂಧನ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಭಾರತವು, ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸುದೀರ್ಘ ಇಂಧನ ಸಹಕಾರದ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ ತಕ್ಷಣವೇ ೫,೦೦೦ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಅನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಡೀಸೆಲ್ ಅಸ್ಸಾಂನ ನುಮಾಲಿಗಢ ತೈಲ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಘಟಕದಿಂದ (NRL) ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮೈತ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ (IBFP) ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮೈತ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ (IBFP) ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳು

ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮೈತ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಇಂಧನ ಏಕೀಕರಣದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

• ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ: ೧೩೧.೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೫ ಕಿಮೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೨೬.೫ ಕಿಮೀ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ).

• ನಿರ್ಮಾಣ ವೆಚ್ಚ: ಸುಮಾರು ₹೩೭೭ ಕೋಟಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ₹೨೮೫ ಕೋಟಿಯನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಅನುದಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದೆ.

• ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ವಾರ್ಷಿಕ ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMTPA) ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ಡೀಸೆಲ್ (HSD) ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

• ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವೇಗ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ೧೧೩ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಅನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

• ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ: ನುಮಾಲಿಗಢ ರಿಫೈನರಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (NRL) ಮುಂದಿನ ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಡೀಸೆಲ್ ಪೂರೈಸಲಿದೆ.

ಈ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಡೀಸೆಲ್ ಸಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಮಯ ಎರಡೂ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ರೈಲು ವ್ಯಾಗನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಧನ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಭೌಗೋಳಿಕ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ವಿಳಂಬವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೫,೦೦೦ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಕೇವಲ ೪೪ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪರ್ಬತಿಪುರ ಡಿಪೋಗೆ ತಲುಪುತ್ತಿದೆ.

ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡ

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಬಹುಮುಖಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಇಂಧನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

೧. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು (Forex Reserves): ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಈಗಾಗಲೇ ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ತೈಲ ಬೆಲೆಯು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ೧೦೦ ಡಾಲರ್ ದಾಟಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸುಮಾರು ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಆಮದು ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ೨. ಹಣದುಬ್ಬರ (Inflation): ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಣದುಬ್ಬರವು ೯% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯು ಇದನ್ನು ೧೦% ರಿಂದ ೧೨% ರವರೆಗೆ ತಲುಪಿಸಬಹುದು.

೩. ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿತ (Currency Depreciation): ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಇರುವ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ‘ಟಾಕಾ’ ಮೌಲ್ಯವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವನ್ನೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (BPC) ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಲೀಟರ್ ಡೀಸೆಲ್ ಆಮದಿನ ಮೇಲೆ ಸುಮಾರು ೭೪ ಟಾಕಾ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೂ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ.

ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಪರಿಣಾಮ: ‘ಬೋರೋ’ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳು ‘ಬೋರೋ’ (Boro) ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಕಾಲವಾಗಿದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಭತ್ತವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಅಕ್ಕಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಶೇಕಡಾ ೫೫ ರಷ್ಟಿದೆ. ಬೋರೋ ಕೃಷಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಾವರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ನೀರಾವರಿ ಪಂಪ್‌ಗಳು ಡೀಸೆಲ್ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ.

• ನೀರಾವರಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು: ದೇಶದ ಸುಮಾರು ೯೦% ಬೋರೋ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವು ವಾಣಿಜ್ಯ ನೀರಾವರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇಂಧನ ಪಡಿತರ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಪಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ರೈತರಿಗೆ ಪಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಡೀಸೆಲ್ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.

• ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚ: ಅಧಿಕೃತ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ (ಲೀಟರ್‌ಗೆ ೧೨೦ ಟಾಕಾ) ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ರೈತರು ಡೀಸೆಲ್ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

• ಗೊಬ್ಬರದ ಕೊರತೆ: ಅನಿಲದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ೫ ಸರ್ಕಾರಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಪೈಕಿ ೪ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಗೊಬ್ಬರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

ಭಾರತವು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಡೀಸೆಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಏಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಲಿದ್ದು, ಇದು ಬೋರೋ ಕೃಷಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಇಂಧನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲಿದೆ.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ಸವಾಲುಗಳು

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾದ ಸಿದ್ಧ ಉಡುಪು (Readymade Garments – RMG) ಉದ್ಯಮವು ತೀವ್ರ ಇಂಧನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟೆ ರಫ್ತುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಡೀಸೆಲ್ ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.

ಪ್ರತಿ ದಿನ ೩ ರಿಂದ ೩.೫ ಲಕ್ಷ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಟಿಎಡಿ (TAD) ಗ್ರೂಪ್‌ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಇಂಧನ ಕೊರತೆಯು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ.

ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟ: ತಾರಿಕ್ ರೆಹಮಾನ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂಬಂಧಗಳು

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦೨೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಪದಚ್ಯುತಿಯ ನಂತರ ಬಿಎನ್‌ಪಿ (BNP) ಪಕ್ಷದ ತಾರಿಕ್ ರೆಹಮಾನ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯು ಭಾರತ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿತ್ತಾದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಧನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನೆರವು ಈ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.

• ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ: ತಾರಿಕ್ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರು “ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಫಸ್ಟ್” (Bangladesh First) ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

• ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರ: ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಸರ್ಕಾರ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.

• ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಮಹತ್ವ: ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಬದಲಾದರೂ, ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಇಂಧನ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿವೆ.

ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪೈಪೋಟಿ: ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ನಡುವಿನ ಇಂಧನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ

ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಚೀನಾ ಕೂಡ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ರಾಯಭಾರಿ ಪ್ರಣಯ್ ವರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ರಾಯಭಾರಿ ಯಾವೊ ವೆನ್ ಇಬ್ಬರೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಚಿವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಇಂಧನ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.

ಚೀನಾವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಡೀಸೆಲ್ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಭಾರತದ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಪೂರೈಕೆಯು ನಿರಂತರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಡಲ ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ಬರುವ ಇಂಧನವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಆಪ್ತವಾಗಿದೆ.

ಇಂಧನ ದಾಸ್ತಾನು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಿದ್ಧತೆ

ಭಾರತವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಪೂರೈಸುವಾಗ ತನ್ನ ಆಂತರಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೀಸಲು (Strategic Petroleum Reserves – SPR) ಮತ್ತು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು ೭೪ ದಿನಗಳ ಇಂಧನ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ದಾಸ್ತಾನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.

• SPR ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ೫.೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (MMT), ಇದು ಸುಮಾರು ೯.೫ ದಿನಗಳ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.

• ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ದಾಸ್ತಾನು: ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ೬೪.೫ ದಿನಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.

• ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ: ಕೇಂದ್ರ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಚಿವಾಲಯವು ೨೪x೭ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೊಠಡಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೇಶದ ಇಂಧನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಭಾರತವು ತನ್ನ ಇಂಧನ ಆಮದನ್ನು ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿ ಇತರ ಮೂಲಗಳಿಂದ (ರಷ್ಯಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ವೈವಿಧ್ಯಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿಯೂ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ.

ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮುನ್ನೋಟ

೨೦೨೬ರ ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ೫,೦೦೦ ಟನ್ ಡೀಸೆಲ್ ಕಳುಹಿಸಿರುವುದು ಕೇವಲ ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

೧. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಬೇಡಿಕೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೫೦,೦೦೦ ಟನ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡೀಸೆಲ್ ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿನಂತಿಸಿದೆ.

೨. ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ: ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೌರ ನೀರಾವರಿ ಪಂಪ್‌ಗಳ ಕಡೆಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದೆ.

೩. ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ: ೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ IBFP ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಅನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಡೀಸೆಲ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೂ ಬಳಸುವ ಆಲೋಚನೆಗಳಿವೆ.

೪. ಆರ್ಥಿಕ ಚೇತರಿಕೆ: ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ಮೀಸಲು ನಿಧಿಯನ್ನು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಲು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ (World Bank/Islamic Development Bank) ಸಾಲವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಬಹುದು.

ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಡುವಿನ ಈ ಇಂಧನ ಸಂಬಂಧವು ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದು ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಭಾರತವು “ನೆರೆಹೊರೆ ಮೊದಲು” (Neighborhood First) ನೀತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿರುವುದು ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಂಶವಾಗಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಈ ಡೀಸೆಲ್ ಪೂರೈಕೆಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕೃಷಿ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಮಾಧಾನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಇಂಧನ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಇಂತಹ ಸಹಯೋಗಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಲಿವೆ. ೨೦೨೬ರ ಈ ಘಟನೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಂತರ-ದೇಶೀಯ ಇಂಧನ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲಲಿದೆ.